دقت و تمرکز دیداری

زمان مطالعه: 5 دقیقه

صحبت‌های سرکار خانم دکتر زهرا امیرآتشانی در برنامه تلوزیونی از شبکه پنج سیما.

صحبت‌های دکتر امیرآتشانی: در ابتدا نکاتی که در جلسه قبلی عنوان شده است را مرور خواهیم کرد. در جلسه اول نکات بسیار عمومی را عنوان کردیم برای افزایش دقت و تمرکز کودکان و بزرگسالان، مثل خواب مناسب و با کیفیت، آب به اندازه کافی، ورزش کردن، نور کافی که در محیط باید باشد و مباحثی از این دست را عنوان کردیم. کاهش استرس، خنده مناسب در طول روز، این‌ها همه کمک‌کننده‌های عمومی هستند برای افزایش دقت و تمرکز و بعد به سراغ بازی‌ها رفتیم.

اصل قضیه را مطرح کردیم که واقعاً اگر ما می‌خواهیم دقت و تمرکز را در خود افزایش بدهیم. بهترین کار این هست که در سه حوزه دیداری، شنیداری و حرکتی شروع کنیم به بازی و تمرین کردن و در اصل ورزش دادن مغزمان.

بازی‌هایی که در جلسات گذشته تعدادی از آن‌ها را عنوان کردیم، از بازی‌هایی هستند که مربوط به حوزه دیداری هستند.

بازی‌هایی که در اصل به دیدن ربط پیدا می‌کنند و واقعاً باعث افزایش دقت و تمرکز ما می‌شوند، حوزه‌ی گسترده‌ای را در بر می‌گیرند. اما ما تلاشمان این است که بازی‌ها را به‌گونه‌ای معرفی کنیم که هر فرد، حتی زمانی که در منزل خود نشسته است، بتواند با امکانات موجود این بازی‌ها را انجام دهد. به‌ویژه برای افزایش دقت و تمرکز در سالمندان از طریق این بازی‌ها می‌تواند نقش مهمی در بهبود عملکرد شناختی و ذهنی آن‌ها داشته باشد.

• سرفصل‌های این مقاله

  • در بازی‌های دیداری اولین چیزی که می‌تواند به ما کمک کند یک مجله یا یک روزنامه است.
  • مدل دوم این است که با همان قطعه روزنامه، نگاهمان را ظریف‌تر کنیم.
  • در دسته بعدی، بازی‌های جایگزینی سازی مطرح هست.
  • در مرحله بعدی که دسته چهارم است، مجدداً از یک روزنامه استفاده می‌کنیم.
  • همین بازی دیداری است ولی ما با توجه به سن فرزندمان باید بازی را بسازیم.
  • برای افزایش و بهبود دقت و تمرکز در حوزه‌های دیداری، شنیداری و حرکتی می‌توانید کتاب‌های زیر را تهیه
  • نمایید:
  • ۱۵گام تا تمرکز کودکان بر اساس نظریه‌های فرآیندی (۳ تا ۷ سال)
  • راهکارهای افزایش دقت و تمرکز (8تا12سال)(نسخه چاپی)
  • ویتامین دقت و تمرکز(نسخه چاپی)
  • راهکارهای افزایش دقت و تمرکز بالای 60 سال(نسخه pdf)

  در بازی‌های دیداری اولین چیزی که می‌تواند به ما کمک کند یک مجله یا یک روزنامه است.

یعنی قطعاً روزنامه‌ای که می‌خوانند را نگه دارند و بازی‌ها را بر روی آن روزنامه انجام بدهند. اولین دسته بازی که می‌توانند انجام بدهند شروع به پیدا کردن کلماتی بکنند که با یک حرف مشخص شروع می‌شوند، مثلاً به دنبال کلماتی باشند که با حرف آ شروع می‌شود.

مثل آب که معمولاً در روزنامه‌ها با توجه به شرایط بحرانی که الآن داریم خیلی زیاد است و بعد در مرحله بعدی یک حرف را در هر کجای کلمه که وجود دارد، پیدا کنند.

اولش باشد یا وسطش و یا آخرش مثلاً : حرف «میم» را بخواهیم دنبال بگردیم در کلمه معلم، «میم» در اول آن قرار دارد که در کلمه با هم در آخر است و یا وسط آن باشد. هر کلمه‌ای می‌تواند باشد. این ساده‌ترین بازی هست که ما می‌توانیم انجام بدهیم.

پرسش مجری: این بازی برای چه مقطع سنی مناسب است؟

پاسخ دکتر امیرآتشانی: قطعاً باید بالای دبستان باشند. برای سنین میانسالی نیز اصل و پایه کار یکسان است ولی قاعدتاً باید شرایط را در نظر گرفت. یک روزنامه با نوشته‌های خیلی ریز قطعاً برای سالمند بازی خسته‌کننده‌ای است. مگر اینکه تیترهای درشت را انتخاب کنیم. ما قرارمان بر این نیست که دیگران را خسته کنیم بلکه قرار است به عنوان یک بازی و یک لذت از آن استفاده کنید.

• مدل دوم این است که با همان قطعه روزنامه، نگاهمان را ظریف‌تر کنیم.

مثلاً دنبال کلمات سه حرفی باشیم. یک مقدار کار را ظریف‌تر کنیم. چنین چیزی نیازمند سنین جوانی و نوجوانی است که حوصله بیشتری داشته باشند.

• در دسته بعدی، بازی‌های جایگزینی سازی مطرح هست.

در دسته جایگزین سازی در این بازی‌ها زمانی که یک حرفی را پیدا می‌کنیمT یک عملکرد در کنار آن تعریف می‌کنیم.

مثلاً می‌گوییم حرف آ را هر کجا که دیدی زیر آن یک دایره کوچک رسم کنید. مثلاً اگر حرفی را دیدی زیر آن یک ضربدر بزار.

چند حرف را با چند نماد مشخص می‌کنیم و برای کودکان کوچک‌تر می‌توانیم بگوییم مثلاً دست بزند.

• در مرحله بعدی که دسته چهارم است، مجدداً از یک روزنامه استفاده می‌کنیم.

این مرتبه در دو قسمت مجزا دو تا مکان را مشخص می‌کنیم. از نقطه‌ی اول بدون اینکه مداد را برداریم باید سعی کنیم، از لابه‌لای کلمات بدون اینکه به هیچ وجه کلمه‌ای خط بخورد برسیم به نقطه پایین.

بازی‌های بسیار ساده‌ای هستند اما بسیار اثرگذار در دقت و تمرکز افراد در حوزه دیداری هستند و تأثیر مثبتی خواهند گذاشت.

پرسش مجری: فرزندان امروزه که یکسره در گوشی‌های موبایل خود فرو رفتن چگونه می‌توانیم این بازی‌ها را انجام بدهیم؟ شاید بسیار سخت باشد که از دنیای جذاب فضای مجازی آن‌ها را بیرون بکشیم و بنشانیم پای روزنامه؟

دکتر امیرآتشانی: تنوع برای بچه‌ها بسیار لذت‌بخش است و اینکه ما بتوانیم از همه چیز استفاده بکنیم. قرار نیست ما دنیای مجازی را کامل حذف بکنیم برای بچه‌ها و این اصلاً غیرممکن است و ما نمی‌توانیم این کار را انجام بدهیم.

چون در واقع یک سری مهارت را از فرزند خود می‌گیریم. ما الآن در شبکه‌های مجازی بسیاری از بازی‌های دیداری رایگان را داریم و قرار نیست که فرزندمان محروم بشود از فضای مجازی. اما قرار است برای افزایش دقت و تمرکز من به عنوان یک مادر هم حواسم به خودم باشد و هم حواسم به اعضای خانواده باشد. در بازی‌هایی که انجام می‌دهند، هم مرحله حرکتی داشته باشیم، هم دیداری و هم شنیداری.

این طوری شاید برای یک جوان ۱۸ ساله خیلی سخت باشد که در روزنامه دنبال حروف بگردد. اما وقتی مثلاً پسر من دارد فیلمی می‌بیند، من وقتی از جلوی تلویزیون رد می‌شوم از یک صحنه از فیلم عکس بگیرم و بعد از فیلم از او بپرسم که شخصیت اصلی فیلم چه چیزی تنش بود.

همین بازی دیداری است ولی ما با توجه به سن فرزندمان باید بازی را بسازیم.

مثال‌هایی از فیلم از او بپرسم. مثلاً: در فیلمی که می‌دیدی در اتاق گلدان بود؟ یا پنجره باز بود یا بسته بود؟ با یک عکس ساده می‌توانیم باعث تقویت دقت دیداری فرزندمان بشویم.

پرسش مجری: در زمان کودکی ما، بازی نقطه‌گذاری خیلی جذاب بود و باعث می‌شد که گروهی از افراد در کنار یکدیگر بنشینیم، بازی که شما فرمودید خط می‌کشیم از بین کلمات می‌آییم. آیا ارتباطی با این بازی‌های گذشته دارد؟

پاسخ دکتر امیرآتشانی: نقطه‌گذاری بازی ارزشمندتری است از بازی که من عنوان کردم. بازی‌های سنتی در قسمت حرکتی عنوان کردیم که بازی گردو شکستم بود. الآن به عنوان یک بازی علمی به ما ارائه می‌شود. اما محتوای آن همان بازی قدیمی است.

بازی نقطه‌گذاری علاوه بر اینکه به ما کمک می‌کند در دقت دیداری، در حل مسئله و توانمندی تفکر نیز نقش بسزایی دارد و می‌تواند در بهبود این مهارت‌ها کاملاً مؤثر باشد. از سوی دیگر، افرادی که به تمرکز بالا برای موفقیت در آزمون‌های مهم نیاز دارند، می‌توانند با تمرینات مناسب و استفاده از روش‌های مؤثر، عملکرد خود را بهبود ببخشند. در این راستا، راه‌های افزایش دقت برای کنکور از جمله تمرینات ذهنی، بازی‌های تمرکزی و تکنیک‌های مطالعه مؤثر می‌توانند بسیار کمک‌کننده باشند.

بازی‌های بسیار ارزشمندی ما در خانواده‌هایمان داشتیم که در کودکی ما وجود داشت و متأسفانه امروزه رو به فراموشی گذاشته شده است. از نظر علمی هر مادر باید حداقل یک ساعت در روز با فرزند خود بازی کند.

در جلسه آینده در رابطه با دقت و تمرکز در بازی‌های توجه ادامه خواهیم داد و ارتباط آن با حافظه فعال را خواهیم گفت.

برای افزایش و بهبود دقت و تمرکز در حوزه‌های دیداری، شنیداری و حرکتی می‌توانید کتاب‌های زیر را تهیه

نمایید: