انواع بازی برای درمان اختلال یادگیری ریاضی

تشخیص و درمان اختلالات ریاضی در دانش آموزان با این مشکل از طریق بازی و راهکارهای مختلف امکان پذیر است. در ابتدا تعریفی از این اختلال و سپس راهکارهای درمان اختلال ریاضی ارائه خواهد شد.

منظور از اختلال ریاضی چیست؟

 نقـص یـا آسـیب در یادگیـری ریاضی، اصطلاحی اسـت که بـرای توصیف اختلال در یادگیـری، مفاهیم مربوط بـه اعـداد یـا اسـتفاده از نمادهـا و توابـع بـرای انجـام محاسـبات ریاضـی اسـتفاده می‌شـود. مشـکلات ریاضـی می‌توانـد شـامل مشـکل در درک اعـداد، به خاطر سـپردن حقایـق ریاضی، محاسـبات ریاضی، اسـتدلال ریاضی و حل مسـاله ریاضی باشـد. مشکلات یادگیری ریاضی از موارد مهمی است که باید به آن توجه داشت و برای درمان آن کوشید.

انواع تمرین و بازی برای درمان اختلال یادگیری ریاضی

بازی درمان اختلال ریاضی با طبقه‌بندی و گروه‌بندی

۱- بازی‌های مربوط به طبقه‌بندی برای درمان اختلال ریاضی:

اشیایی در اختیار دانش آموزان بگذارید که فقط یکی از ویژگی‌های آن‌ها، مثلاً رنگ یا جنس، متفاوت باشد. سپس از آن‌ها بخواهید که این اشیا را در دو گروه طبقه‌بندی کنند.

به طور مثال چنانچه اختلاف اشیا در رنگ آن‌ها باشد، از دانش‌آموزان بخواهید که قرمزها را در یک گروه و آبی‌ها را در گروه دیگر قرار دهند. در مرحله‌های پیشرفته‌تر، پیچیدگی طبقه‌بندی و خصوصیات آن‌ها افزایش می‌یابد و از دانش‌آموزان خواسته می‌شود که مثلاً اشیای منقول و غیر منقول را در دو گروه طبقه‌بندی کنند.

نوع دیگر، استفاده از اشیایی است که چندین خصوصیت مشترک دارند، مانند شکل، رنگ و اندازه. می‌توان بریده‌هایی به شکل‌های مثلث، دایره و مربع در سه رنگ (آبی، زرد و قرمز) و دو اندازه (کوچک و بزرگ) در اختیار کودکان قرار داد و از دانش‌آموزان خواست که آن‌ها را یک بار بر مبنای شکل و سپس بر مبنای رنگ مرتب کنند. همچنین می‌توان با آموزش مهارت‌های اجرایی به کودکان از آن ها خواست که راه سومی برای مرتب کردن آن‌ها بیابند. این بازی ها علاوه بر نقش درمانی سبب افزایش هوش نیز میشوند.

۲- جورکردن و طبقه‌بندی کردن برای درمان اختلال ریاضی:

اولین قدم برای آموزش مفاهیم عددی، توانایی متمرکز شدن بر یک شیء خاص و تشخیص آن است. از دانش‌آموزان بخواهید میان مجموعه‌ای از اشیا، شیء خاصی را پیدا کنند.

به طور مثال دانش‌آموز می‌تواند در جعبه‌ای پر از مهره یا مکعب‌های رنگی به دنبال مهره یا مکعب قرمز بگردد، یا بین انواع مختلفی از دانه‌های سخت پوست، بادام‌ها را جدا کند. یا چنگال‌ها را از جعبه ظروف نقره‌ای، دکمه‌های بیضی را از جعبه دکمه‌ها، دایره‌ها را در جعبه اشکال مقوایی و قطعات مربع شکل را از ظرف پُر از پیچ و مهره جدا کند.

۳- تشخیص گروه‌های اشیا برای درمان اختلال ریاضی:

 بازی‌های دومینو، دارت‌های بازی، اجسام، کارت‌های رنگی و کتاب‌های تمرین ریاضی، وسایلی عالی برای تقویت مفهوم گروه محسوب می‌شوند.

این سبک از بازی علاوه بر بهبود اختلالات یادگیری باعث افزایش دقت و تمرکز کودکان نیز می شود.  

4- شهر عددی برای درمان اختلال ریاضی:

می‌توان از یک مُهر و جامُهری استفاده کرد (پاک کن و مداد برای این کار بسیار مناسب است). دانش‌آموز به کمک آن می‌تواند با جورکردن نقاط، مجموعه‌ای از اعداد بسازد، دو دانش‌آموز می‌توانند بازی مشهور «جنگ» را با یک دست کارت استاندارد و یک دست کارت ساخته شده به وسیله نقاط مُهر شده، انجام دهند. اولین بازیکنی که کارت‌های جور را تشخیص دهد و بگوید، می‌تواند آن‌ها را ببَرد.

یکی از مشکلات کودکانی که دارای اختلالات یادگیری هستند یا کودکان زیر ۱۲ سال (تاکید می کنم کودکان عادی زیر ۱۲ سال) دارند این است که نمی‌توانند تکالیفشان را تکمیل کنند و آن‌ها را در وسط انجام دادن رها می‌کنند و و سازماندهی برای انجام آن تکالیف را ندارند.

برای اینکه به آن‌ها کمک کنید باید:

1- کتاب‌ها و دفترهایی با یک موضوع را با یک رنگ جلد بکنید. مثلاً کتاب و دفتر ریاضی هر دو زرد رنگ باشند یا کتاب و دفتر فارسی هر دو آبی باشند.

به جای کاغذ رنگی‌های متنوع از یک نوع کاغذ رنگی ساده استفاده کنید تا فرزندتان راحت‌تر بتواند این سازماندهی را در مغزش انجام بدهد و این‌ها را راحت‌تر پیدا بکند.

2- زمانی که می‌خواهد تکلیف بنویسد، حتماً با هم تکالیفش را چک کنید. اگر در دفتر یادداشت، معلم برای شما یادداشتی نوشته است، حتماً یک دور بازنگری روی تکالیف فرزندتان داشته باشید و حتماً ساعت نوشتن تکلیف را از قبل مشخص کنید.

سعی کنید در همان ساعت انجام بشود. حالا اگر دقیقاً همان زمان نبود یکم انعطاف‌پذیر باشید اما تلاش بکنید برنامه‌ریزی شده این کار انجام بشود.

3- نکته مهم دیگر اینکه زمانی که کودک می‌خواهد تکالیف را انجام بدهد سعی کنیم به او یاد بدهیم تا تمام لوازم را در کنار خودش داشته باشد. مثلاً پاک کن و تراش و سایر لوازم نزدیکش باشد که بتواند درست از آن‌ها استفاده بکند.

بازی برای درمان اختلال یادگیری ریاضی با ردیف کردن

۱- ترتیب ردیف‌ها و ارتباط‌های آن‌ها برای درمان اختلال ریاضی:

وقتی مفهوم ترتیب را درس می‌دهید، می‌توانید از دانش‌آموز بخواهید عددی را که بعد از ۶ یا قبل از ۵ یا بین ۲ و ۴ می‌آید، بگوید. همچنین می‌توان از دانش‌آموز خواست که اولین، آخرین یا سومین شیء ردیف شده را نشان دهد. کمیت‌های اندازه‌گیری شده دیگر را نیز می‌توان برای ابعاد دیگری چون اندازه، وزن، شدت، رنگ، شدت صدا مرتب کرد.

۲- محورهای اعداد برای درمان اختلال ریاضی:

محور اعداد عبارت از زنجیره‌ای از اعداد است که خط مستقیمی را تشکیل و به دانش‌آموز اجازه می‌دهد مستقیماً محاسبه را لمس کند. خطوط عـددی و مکعب‌های عددی به دانش‌آموزان در فهم نمادها و ارتباط های آن‌ها با یکدیگر کمک می‌کند.

3- بازی‌های الگودار برای درمان اختلال ریاضی:

از دانش‌آموز بخواهید که با انتخاب شیء بعدی از ردیفی که آغاز کرده‌اید، الگوها را کشف کند.

به طور مثال در یک الگوی قرمز، سفید، قرمز، سفید دانش‌آموز باید شیء قرمز را بعد از سفید در ردیف قرار دهد. با پیشرفت تمرین‌ها، پیچیدگی الگوها نیز افزایش می‌یابد.

۴- ارتباط بین مفهوم هم اندازه و طول برای درمان ریاضی:

از دانش‌آموز بخواهید که اشیایی در اندازه‌های گوناگون را با هم مقایسه کند و مفاهیم کوچک‌تر، پررنگ‌تر، بلندتر و کوتاه‌تر را به کار بگیرد و جمع آوری کند.

جفت کردن، دانش پایه‌ای خوبی برای شمارش ایجاد می‌کند. طراحی فعالیت‌هایی برای جفت کردن یا ردیف کردن یک شیء با شیء دیگر مفید است. از دانش‌آموزان بخواهید که ردیف گیره‌های روی تخته گیره را با جفت کردن گیره‌های نا‌منظم مرتب نمایند یا میزی بچینند و داخل هر بشقاب یک بیسکویت بگذارند. یا مواردی طراحی کنید که در آن بتوان به هر فرد یک شیء اختصاص داد.

بازی درمان اختلال ریاضی با شمارش

۱- فعالیت‌های حرکتی برای شمارش برای درمان اختلال ریاضی:

برخی از دانش‌آموزان یاد می‌گیرند به طور شفاهی بشمارند، اما این مفهوم را که هر عدد با شیئی متناظر است، درک نمی‌کنند. چنین دانش‌آموزانی را می‌توان با ایجاد پاسخ‌های حرکتی قوی و تماسی در هنگام شمارش کمک کرد. ممکن است مشاهده محرک‌های بینایی و اشاره به اشیا کافی نباشد، زیرا چنین دانش‌آموزانی به طور نامرتب شمارش می‌کنند، اشیا را نادیده می‌گیرند یا دو عدد را به یک شیء اختصاص می‌دهند.

2- فعالیت‌های حرکتی برای کمک به بنا کردن اصول شمارش برای درمان اختلال ریاضی:

فعالیت‌های حرکتی برای کمک به بنا کردن اصول شمارش عبارت است از: قرار دادن میخی چوبی داخل یک سوراخ، گیره زدن به لباس‌های روی طناب، سه بار دست زدن، چهار بار پریدن و دو بار ضربه زدن روی میز.

3- کمک به شمارش بینایی از طریق شنوایی برای درمان اختلال ریاضی:

از دانش‌آموزان بخواهید که با چشمان بسته به تعداد ضربات طبل گوش دهند و بدین وسیله با کمک کیفیت‌های شنوایی، شمارش بینایی را تقویت نمایید، دانش‌آموزان می‌توانند علامتی برای هر صدا بگذارند و سپس علامت‌ها را بشمارند.

بازی‌درمانی اختلال ریاضی با تشخیص دیداری اعداد

 دانش‌آموزان باید یاد بگیرند که هم اعداد نوشته شده (۳ و ۷ و ۸) و هم کلماتی را که بیانگر این اعداد (سه، هفت، هشت) است، تشخیص دهند. آن‌ها همچنین باید یاد بگیرند که اشکال نوشته شده و نمادهای محاوره‌ای را یکی بدانند. اگر دانش‌آموزی عدد نوشته شده را با عدد دیگری اشتباه می‌گیرد، می‌توان از علامت‌های رنگی برای تشخیص نمادها کمک گرفت.

می‌توان مثلاً بالای عدد ۳ را سبز و پایین آن را قرمز کرد. فعالیت دیگر این است که از دانش‌آموز بخواهید عدد صحیح را با مجموعه معینی از اشیا جور کند، از نمادهای نمدی، مقوایی یا کاغذ سمباده‌ای و نیز گروه‌های اشیا نیز می‌توان استفاده کرد.

تمرین‌هایی برای درمان اختلال یادگیری ریاضی

قرار گرفتن کودک در شرایط رقابت مثل مدرسه، می‌تواند باعث اضطراب و تشدید عوارض شود. بنابراین خوب است که در خانه با استفاده از بازی‌های درمان اختلالات یادگیری ریاضی و تمرین‌های ساده، کودک را در مهارت ریاضی تقویت کنید. 

• • بازی‌های یادگیری مبتنی بر ریاضیات: بازی هایی مانند مونته سوری ،ماروپله، سودوکو، بازی دارت عددی به کودکان کمک می‌کنند تا در یک محیط شاد و تعاملی،با کمک متخصصان پرورش ذهن فرزام مفاهیم ریاضی را یاد بگیرند.

• • تمرین محاسبات ذهنی: تمرین‌های بازی‌گونه برای تقویت توانایی حل مسائل ذهنی در اوقات فراغت را در موقعیت‌های مختلف، بدون اجبار و سرزنش با کودک انجام بدهید.
    مثلاً : «تو فکر می‌کنی چند تا کلاغ روی این سیم نشستن؟ ۳تا؟ چه جالب! من فکر می‌کنم ۷ تا یا ۸ تا باشن. با هم بشمریم؟ یک، دو، …»

• • تقویت درک روابط فضایی: تمرین‌هایی که به کودک کمک می‌کنند مفاهیم هندسی و فضایی را درک کند. مثلا با استفاده از مکعب‌های کوچک شکلی شبیه به درخت یا خانه را با یکدیگر بسازید و توجه کودک را به فرم اصلی درخت یا خانه جلب کنید: «نظر تو هم همینه که این درخت بالاش بزرگ‌تر از پایینشه؟ پس چطور شکل‌مون رو با این مکعب‌ها بسازیم؟»

روش تشخیص و درمان اختلال یادگیری ریاضی 

والدین عزیز اختلال ریاضی چالشی است که با تشخیص زودهنگام و مداخلات مناسب می‌تواند مدیریت شود. کودکانی که از حمایت مناسب برخوردار می‌شوند، می‌توانند مهارت‌های خود را توسعه دهند و در زندگی تحصیلی و روزمره موفق عمل کنند. شما به‌عنوان والدین، قهرمانان واقعی این مسیر هستید و می توانید با کمک متخصصان پرورش ذهن فرزام و ابزارهای تشخیص اختلال ریاضی و بازی های یادگیری مبتنی بر ریاضی در  این مرکز تخصصی برنامه ای مناسب برای درمان فرزندتان استفاده نمایید.

سوالات پرتکرار:

۱. اختلال یادگیری ریاضی چیست؟

برای پاسخ به اختلال یادگیری ریاضی چیست میتوان گفت یک ناتوانی یادگیری خاص است که بر توانایی فرد در درک و کار با اعداد و مفاهیم ریاضی تأثیر می‌گذارد.

۲. درمان اختلال ریاضی چطور انجام می‌شود؟

اختلال ریاضی تا حدودی بنا به شرایط فرد قابل درمان است و با حمایت، آموزش مناسب و صبر، کودکان مبتلا می‌توانند مهارت‌های ریاضی خود را بهبود بخشند و موفقیت‌های زیادی کسب کنند.

۳. اقدامات لازم برای معلمان یا والدین کودکان با دیسکلکولیا چیست؟

دیسکلکولیا اختلالی است که یادگیری مفاهیم ریاضی را دشوار می‌کند و معلمان و والدین باید با استفاده از روش‌های چندحسی، تمرین مکرر، حمایت عاطفی و ابزارهای کمکی به کودک کمک کنند.

۴. آیا کودکان مبتلا به اختلال ریاضی باهوش هستند؟

بله، این کودکان کاملاً می‌توانند هوش طبیعی یا حتی بالاتر از حد متوسط داشته باشند؛ اختلال ریاضی ارتباطی با هوش ندارد.

۵. علت ایجاد اختلال ریاضی چیست؟

علت دقیق مشخص نیست، اما می‌تواند به عوامل ژنتیکی،تفاوت‌های ساختاری در مغز یا مشکلات در پردازش اطلاعات مربوط باشد.

۶. آیا اختلال ریاضی با سایر اختلالات یادگیری (مثل دیسلکسیا) همپوشانی دارد؟

بله، بسیاری از کودکان مبتلا به اختلال ریاضی ممکن است علائمی از سایر اختلالات یادگیری مانند اختلال خواندن یا اختلال نوشتن نیز داشته باشند.

۷. چه بخش‌هایی از مغز در افراد مبتلا به اختلال ریاضی دچار نقص عملکرد هستند؟

مطالعات تصویربرداری عصبی نشان می‌دهد که بخش‌هایی از مغز مانند لوب آهیانه‌ای نواحی مرتبط با شبکه عددی ،مانند شکاف بین‌آهیانه‌ای، در‌ این افراد عملکرد متفاوتی دارند.

در این مقاله سعی شده است تا انواع بازی‌ها برای بهبود اختلالات یادگیری در ریاضی به شما عزیزان آموزش داده شود.

می‌توانید اختلال در یادگیری و دقت و تمرکز را از طریق مشاوره‌ و تست‌های خانم دکتر زهرا امیرآتشانی ارزیابی بفرمایید.

برای رزرو مشاوره می‌توانید با شماره‌های زیر تماس حاصل نمایید و یا از لینک زیر اقدام به رزرو نوبت مشاوره خود نمایید:

22302092

22302093

22302095

رزرو نوبت مشاوره

کتاب‌های زیر به بهبود یادگیری ریاضیات در فرزندان شما کمک خواهند کرد:

همه جا ریاضی (نسخه pdf)

یادگیری ریاضیات بدون اضطراب (نسخه pdf)

کارگروهی در آموزش ریاضیات (نسخه pdf)

اضطراب ریاضی، دلایل و راهکارها (نسخه pdf)