بازی برای درمان اختلال نوشتن

یکی از بزرگترین چالش‌ها برای خانواده‌ها و معلمین، مشکل در نوشتن تکالیف دانش آموزان است. این موضوع می‌تواند دلایل متعددی داشته باشد اما یکی از این موارد می‌تواند به دلیل اختلال در نوشتن باشد که در این صورت نیازمند درمان اختلال نوشتن است.

تعریف و درمان اختلال نوشتن

اختلال یادگیری یا ناتوانی‌های یادگیری یک اصطلاح کلی است که شامل یک گروه ناهمگون از مشکلات یادگیری می‌شود.

افراد با نارسایی‌های ویژه در یادگیری دارای شکست‌هایی در مدرسه و جامعه هستند. آنان نمی‌توانند آنچه دیگران در سطح هوشی مشابه انجام می‌دهند، بدون برخورداری از آموزش‌های ویژه انجام دهند.

کودکان دارای اختلال یادگیری، کم هوش و خنگ یا بی‌انگیزه و تنبل نیستد، تنها تفاوت در سیستم عصبی مغز آن‌ها و نحوه دریافت و پردازش اطلاعات توسط مغز آن‌هاست.

پس می‌توان این طور بیان کرد که اختلال یادگیری نوعی اختلال عصب شناختی است که به طور مستقیم به مغز فرد مرتبط می‌شود. این اختلال بر نحوه درک اطلاعات، پردازش و به‌ویژه حافظه تاثیرگذار است و برای برخی گروه‌ها، مانند سالمندان، می‌توان از روش‌هایی مانند راهای تقویت حافظه سالمندان برای بهبود این فرایندها استفاده کرد؛ کودکان با نارسایی‌های ویژه در یادگیری، کودکانی هستند که جهان را به گونه‌ای متفاوت یا غیرمعمول ادراک می‌کنند.

اشخاص دچار ناتوانی‌های یادگیری که هوش کافی دارند، اختلاف معناداری بین پیشرفت و توانایی فکری نشان می‌دهند و اختلالی دارند که اصولاً، ظاهراً به دلیل بدکاری سیستم عصبی مرکزی (CNS) ذاتی آن شخص پنداشته می‌شود.

متداول ترین انواع اختلالات یادگیری شامل: مشکلات اساسی در گوش دادن، صحبت کردن، خواندن، نوشتن، استدلال کردن  و یا اختلال در یادگیری ریاضی است.

افراد مبتلا به ناتوانی یادگیری اغلب در یک یا بیشتر از یکی از حوزه‌های دست خط، هجی کردن و ترکیب مشکل دارند و برخی از کودکان از مهارت کافی در نوشتن برخوردار نیستند و نیازمند درمان اختلال نوشتن هستند. اگر چه بهترین دانش‌آموزان ممکن است از لحاظ دست خط کامل نباشند، اما انواع مشکلاتی که توسط برخی دانش‌آموزان مبتلا به ناتوانی یادگیری نشان داده می‌شود، بسیار شدیدتر است.این افراد مهارت‌های پیش نیاز با دست را که عمده‌ترین آن‌ها عبارت است از: درک موقعیت بدن فرد نسبت به اشیا، مفاهیمی چون بالا، پایین، زیر، رو، راست و چپ، ادراک اندازه‌ها، شکل‌ها و بازشناسی آن‌ها، درست گرفتن مداد و تنظیم وضعیت کاغذ نسبت به چشم‌ها و بدن و چرخش دست برای تولید منحنی‌ها و کپی کردن شکل‌های هندسی را نیاموخته‌اند.

عمده‌ترین عللی که برای نارسا‌نویسی و دشواری در نوشتن دیکته ذکر می‌شود که نیازمند درمان اختلال

نوشتن است، عبارت است از:

1- عدم توجه و دقت

2- ضعف مهارت‌های حرکتی

3- اختلال در ادراک بینایی حروف و کلمات

4- ضعف حافظه بینایی و شنوایی

5- دشواری در انتقال اطلاعات از یک کانال حسی به کانال دیگر یا در پیوندهای حسی

علائم اختلال نوشتن

مشکلات مربوط به شکل حروف

  مشکلات دست خط شامل بدشکلی حروف، فاصله‌گذاری نامناسب (چه افقی و چه عمودی) و کُند نوشتن بیش از حد است. هر شخصی ممکن است گاهی اوقات بد بنویسد، ولی برخی از دانش‌آموزان به اندازه‌ای بد می‌نویسند که فهمیدن آنچه نوشته‌اند، دشوار می‌شود. در چنین مواردی، دست خط به یک مشکل تبدیل می‌شود.

مشکلات مربوط به روان‌نویسی

  یکی از مشکلات رایج بعضی از دانش‌آموزان با ناتوانی‌های یادگیری، روان‌نویسی است. اکثر این دانش‌آموزان به قدری کُند و با زحمت می‌نویسند که انگار حروف را نقاشی می‌کنند.

مشکلات مربوط به دست خط

دست خط بد ممکن است بازتابی از مشکلات حرکتی ظریف باشد، یعنی کودک قادر نباشد جنبش‌های حرکتی لازم برای نوشتن یا رونویسی کردن از روی حروف یا شکل‌های نوشتاری را به نحوی موثر انجام دهد.

چرا بعضی از بچه‌ها در دیکته نوشتن جا می‌مانند یا اینکه در منزل یک کاری را که به آن‌ها می‌گویید، فراموش می‌کنند؟

این کودکان در حافظه فعال شنیداری مشکل دارند.

چند نکته:

برای بچه‌های زیر ۷ سال شما اگر چند دستورالعمل به آن‌ها بگویید؛ مثلاً بچه 3 تا 4 ساله می‌تواند سه تا دستورالعمل را در ذهنش نگه دارد. مثلاً به آن‌ها می‌گوییم: برو داخل آشپزخانه، لیوان را بزار روی سینک و قاشق را بردار بیاور. اما می‌بینید رفته است داخل آشپزخانه و لیوان را یک جای دیگر گذاشته، قاشق هم برنداشته است.

در اینجا شک می‌کنیم که حافظه فعال شنیداری او مشکل دارد.

برای بچه‌های بزرگتر مثلاً معلم در دیکته جمله: «بابا آمد» را می‌گوید و کودک سریع می‌نویسند. ولی وقتی می‌گوید: «بابا با اسب در باران آمد» یک جایی جا می‌ماند یا اینکه از خودش می‌نویسد.

در چنین شرایطی حافظه فعال شنیداری اشکال دارد. ما باید در خانه چه کار کنیم و چه بازی انجام بدهیم تا این وضعیت بهبود پیدا کند؟

یکی از بازی‌ها این است که اعداد را به بچه‌ها بگوییم و بعد از آن‌ها بخواهیم برعکسش را بیان کنند.

مثلاً به بچه می‌گویید: ۳-۵-۷ فرزندم باید بگوید ۷-۵-۳. برای سنین زیر دبستان سه تا کافی است.

از ۶ تا ۷ سالگی چهار تا می‌توانند انجام بگویید. 8 سال به بعد لطف کنید به سراغ پنج تا شش عدد بروید.

فقط خیلی سخت نگیرید. حواستان باشد در بازی با بچه‌ها از آسان شروع می‌کنید و به سخت می‌روید ولی با سخت تمام نمی‌کنید. حتماً دوباره از سخت به آسان برمی‌گردید.

انتهای بازی باید برای بچه‌ها را جذاب باشد.

اگر به این موضوع علاقه دارید، مطالعه این مقاله را از دست ندهید: افزایش دقت و تمرکز در افراد سالمند

بازی برای درمان اختلال نوشتن

1. ردگیری و درمان اختلال نوشتن:

دانش‌آموزان خط‌ها، تصویرها، طرح‌ها، حروف یا اعدادی را که روی کاغذ، پلاستیک یا با استفاده از شابلون رسم شده است، ردگیری می‌کنند. با فلش‌های راهنما، نشانه‌های رنگی و اعداد می‌توان به دانش آموز کمک کرد تا با انگشت‌ها به ردگیری بپردازد.

2. تنظیم مقدار آب و درمان اختلال نوشتن:

دانش‌آموزان آب را از ظرفی داخل سطل‌های مدرج تا سطح مشخصی می‌ریزند و حمل می‌کنند. مقادیر کمتر و اندازه گیری‌های جزئی‌تر تکلیف را داشوارتر می‌کند. رنگ کردن آب، فعالیت را جالب‌تر می‌کند.

3. بریدن با قیچی و درمان اختلال نوشتن:

می‌توانند خطوط منحنی و دایره‌ای، سپس از تصاویر و سرانجام الگوهایی را که با نقطه‌چین و خطوط کمرنگ رسم شده است، ببُرند.

4. استفاده از شابلون یا نمونه‌سازی و درمان اختلال نوشتن:

دانش‌آموزان دور انواع شکل‌های هندسی را خط می‌کشند، می‌توان صفحات نمونه‌ای از مقوا ساخت.

5. بستن با بند و درمان اختلال نوشتن:

با رد کردن یک بند کفش بلند از میان سوراخ‌ها، طرح را می‌بافد یا می‌دوزد.

6. یک قُل و دو قُل و درمان اختلال نوشتن:

انجام بازی به شیوه سنتی آن.

7. گیره‌های لباس و درمان اختلال نوشتن:

گیره‌های لباس را می‌توان به بند یا جعبه‌ای وصل کرد. برای انجام دادن این فعالیت می‌توان زمان تعیین کرد و سپس تعداد گیره‌هایی را که دانش‌آموز از زمان مشخص وصل کرده است، شمُرد.

8. نسخه‌برداری از طرح‌ها و درمان اختلال نوشتن:

دانش‌آموز با نگاه کردن، طرحی هندسی را روی کاغذ می‌کشد.

9. نقطه‌چین و درمان اختلال نوشتن:

دانش‌آموز، نقطه‌های روی تخته را به هم وصل می‌کند. نقطه‌ها را می‌توان در حالت‌ها و تعداد گوناگون رسم کرد و دانش‌آموز باید با توجه به طرح نقطه‌ها، آن‌ها را به هم وصل کند.

10. دایره‌ها و درمان اختلال نوشتن:

دایره‌های بزرگی را با یک دست و با دو دست، در جهت عقربه‌های ساعت و خلاف جهت عقربه‌های ساعت روی تخته می‌کشند و تمرین می‌کنند.

11. شکل‌های هندسی و درمان اختلال نوشتن:

فعالیت‌های مشابه فعالیت‌هایی که در مورد دایره‌ها توصیف شد، اما این بار با ترسیم خط (افقی، عمودی، مایل)، مثلث، مربع، مستطیل و لوزی انجام می‌دهد. در ابتدا دانش‌آموز می‌تواند الگوهای بریده شده این شکل‌ها را روی تخته بگذارد و با گچ دور آن را خط بکشد؛ سپس شکل‌ها را از روی الگو‌ها نسخه‌برداری کند.

12. حروف و اعداد و درمان اختلال نوشتن:

نوشتن حروف و اعداد با گچ روی تخته، کودک را برای نوشتن روی کاغذ آماده می‌کند.

این تمرین‌ها علاوه بر کمک به درمان اختلال نوشتن، نقش موثری در افزایش دقت و تمرکز همچنین تقویت هماهنگی‌های ذهنی و حرکتی کودک دارند.

برای تشخیص اختلال یادگیری می‌توانید از مشاوره‌‌های خانم دکتر زهرا امیرآتشانی و دوره‌های دقت و تمرکز و اختلال یادگیری بهره‌مند شوید.

برای رزرو مشاوره از مرکز مشاوره فرزام می‌توانید با شماره‌های زیر تماس حاصل نمایید و یا از لینک زیر اقدام به رزرو نوبت مشاوره خود نمایید:

22302092

22302093

22302095

رزرو نوبت مشاوره

برای بهبود اختلالات یادگیری در فرزندانتان می‌توانید از کتاب‌های زیر استفاده نمایید:

مجموعه دقت و تمرکز مناسب برای کودکان 3 تا 5 سال (نسخه چاپی)

مجموعه دقت و تمرکز مناسب برای کودکان 5 تا 7 سال (نسخه چاپی)

مجموعه دقت و تمرکز مناسب برای نوجوانان 8 تا 12 سال (نسخه pdf)