اختلال یادگیری چیست؟ | انواع + روش های تشخیص

آیا می‌دانید اختلال یادگیری چیست؟ اختلال در یادگیری یا نارسایی‌های یادگیری یک اصطلاح کلی است که شامل یک گروه ناهمگون از مشکلات یادگیری می‌شود. کودکان دارای نارسایی یادگیری، کم‌هوش و خنگ یا بی‌انگیزه و تنبل نیستد، تنها تفاوت در نحوه دریافت و پردازش اطلاعات توسط مغز آن‌هاست.کودکان با نارسایی‌های ویژه در یادگیری، کودکانی هستند که جهان را به گونه‌ای متفاوت یا غیرمعمول ادراک می‌کنند. در این مقاله هدف افزایش آگاهی در زمینه اختلالات یادگیری را دنبال می‌کنیم و به عنوان یک منبع قابل اعتماد برای افرادی که با این چالش‌ها روبرو هستند، راهکارهای عملی و مطمئنی را ارائه می‌دهیم.

اختلال یادگیری چیست؟

اختلال یادگیری به شرایطی گفته می‌شود که فرد با وجود داشتن هوش طبیعی یا حتی بالا، در مهارت‌های پایه‌ای مانند خواندن، نوشتن، یا ریاضیات با مشکل جدی مواجه است. این اختلال معمولاً به دلیل عملکرد غیرعادی مغز در پردازش اطلاعات رخ می‌دهد و ربطی به کم‌هوشی، تنبلی یا مشکلات محیطی ندارد. افراد دارای اختلالات یادگیری، نیازمند آموزش‌های ویژه و روش‌های تدریس متفاوت برای پیشرفت تحصیلی هستند. همجنین روش‌های متعددی برای درمان اختلال یادگیری وجود دارد که با توجه به نیاز هر فرد انتخاب می‌شوند.

انواع اختلال یادگیری را باید بشناسیم

 اشخاص دچار ناتوانی‌های یادگیری که هوش کافی دارند، اختلاف معناداری بین پیشرفت و توانایی فکری نشان می‌دهند و اختلالی دارند که اصولاً، ظاهراً به دلیل بدکاری سیستم عصبی مرکزی (CNS) ذاتی آن شخص پنداشته می‌شود.

 ۱ . اختلال یادگیری خواندن یا نارساخوانی (dyslexia) 

نارساخوانی یکی از رایج‌ترین انواع اختلالات یادگیری است که در آن، کودک با وجود داشتن هوش طبیعی، در خواندن مشکل دارد. این اختلال ناشی از عملکرد نادرست سیستم عصبی مرکزی است و یادگیری مهارت پیچیدهٔ خواندن را برای کودک دشوار می‌کند.

ویژگی‌های رایج کودکان با اختلال در یادگیری خواندن:

• بیشتر آن‌ها پسر هستند (چهار برابر بیشتر از دختران).
• در کلاس مشکل رفتاری و تمرکز دارند و دامنه توجه‌شان کوتاه است.
• از خواندن گریزان‌اند و در ایجاد دایره لغات دیداری ناتوان‌اند.
• در خواندن شفاهی لکنت دارند، کلمات را کشیده و با لحن یکنواخت می‌خوانند.
• به نقطه‌گذاری، معنی کلمات و ساختار متن توجهی ندارند.
• واژه‌ها را اشتباه، تکراری یا بی‌ربط حدس می‌زنند.

۲.  اختلال یادگیری نوشتن (dysgraphia)

اختلال یادگیری نوشتن یا دیسگرافیا یک نقص توانایی است که تأثیر بر مهارت‌های نوشتاری فرد دارد. افراد مبتلا به این اختلال ممکن است مشکلات در تشکیل جملات، نگارش کلمات، و ساختار نوشتاری داشته باشند. این مشکلات ممکن است به عنوان یک مشکل دیسلکسیای نوشتاری نیز شناخته شوند.

افراد مبتلا به اختلالات یادگیری نوشتن، ممکن استدچار مشکلات در استفاده از گرامر، ترتیب کلمات، و انتقال ایده‌ها باشند. این اختلال می‌تواند موجب کاهش اعتماد به نفس در زمینه نوشتن شود و در محیط تحصیلی یا حرفه‌ای به چالش‌هایی برخورد کنند.

۳. اختلال یادگیری ریاضی (dyscalculia)

دیسکلکولیا یا اختلال یادگیری ریاضی یک حالت ناتوانی است که بر توانایی افراد در درک و استفاده از مفاهیم ریاضی تأثیر می‌گذارد. افراد مبتلا به اختلال در یادگیری ریاضی ممکن است مشکلاتی در تشخیص اعداد، اجرای عملیات حسابی، و درک مسائل ریاضی داشته باشند. این موضوع می‌تواند تأثیرات مختلفی بر زندگی تحصیلی و روزمره این افراد داشته باشد.

در اختلال یادگیری ریاضی، افراد ممکن است مواجه به مشکلاتی نظیر درک ارقام، ترتیب اعداد، و حتی درک مفاهیم پیشرفته ریاضیات شوند. این مشکلات می‌توانند مانع از توانمندی در درس‌های ریاضی و حتی شغف در زمینه‌های مرتبط با ریاضیات شوند.

۴.  اختلال یادگیری مهارت‌های حرکتی (dyspraxia)

دیسپراکسیا یکی دیگر از اختلالات یادگیری است که تأثیر بر مهارت‌های حرکتی و کارکرد عضلانی فرد دارد. افراد مبتلا به دیسپراکسیا ممکن است دچار مشکلات در کنترل حرکات آهسته یا سریع، تعادل، و هماهنگی حرکات باشند. این موضوع می‌تواند تأثیرات منفی بر عملکرد در مواردی نظیر ورزش، بازی‌های حرکتی، و حتی تکلیف‌های روزمره داشته باشد.

در نارسایی یادگیری مهارت‌های حرکتی، ممکن است فرد مشکلاتی در اجرای حرکات روزمره مثل نوشتن، بستن دکمه‌ها، یا حتی راه رفتن داشته باشد. این مشکلات می‌توانند تأثیر مستقیم بر اعتماد به نفس و تعاملات اجتماعی فرد داشته باشند، زیرا ممکن است دچار چالش‌هایی در محیط‌های اجتماعی شوند.

۵. اختلال یادگیری زبان (dysphasia)

در مبحث کودکان با اختلالات ویژه یادگیری ما با کودکانی سروکار داریم که ناشنوا نیستند، از هوش طبیعی برخوردارند، محرومیت‌های شدید محیطی، عاطفی و روانی دارند، دستگاه گویایی سالمی دارند، اما از نظر تکلمی دچار مشکل هستند. اکثر متخصصان مشکل این کودکان را مربوط به اختلال در رشد و نمو تشکیلات عصبی یا دلایل ناشناخته دیگر می‌دانند. در حقیقت این کودکان در تعبیر و تفسیر محرک‌هایی که به مغز آنان می‌رسد، دشواری دارند.در کودکان دو نوع اصلی دیسفازی وجود دارد که عبارت‌اند از:

• دیسفازی درکی، به معنای اختلال در درک نشانه‌های شنیداری است. در اینجا کودک صدا را می‌شنود اما معنی و مفهوم سخنان شنیده شده را نمی‌فهمد.
• دیسفازی حرکتی یا بیانی، به معنای اختلال در قدرت بیان یا تولید نشانه‌های کلامی است، کودکان دیسفازی از مرحله بل بل کردن تکلم و مراحل تکرار صدا و تکلم انعکاسی می‌گذرند و احیاناَ تکلم نیز شروع می‌شود ولی تکامل لازم را نمی‌یابد. صدای کودکان دیسفازی از نظر شدت و حجم طبیعی است.

۶. اختلالات پردازش شنوایی و بینایی

اختلالات پردازش شنوایی و بینایی از جمله اختلالات یادگیری هستند که در آن، کودک علی‌رغم داشتن شنوایی و بینایی سالم، در درک و تفسیر درست صداها یا تصاویر دچار مشکل است. در نوع شنوایی، کودک نمی‌تواند تفاوت یا شباهت بین صداهای مختلف را به‌درستی تشخیص دهد؛ مثلاً ممکن است نتواند کلمات مشابه را از هم تمایز دهد، که این موضوع بر مهارت‌هایی مثل گفتار و خواندن تأثیر می‌گذارد. در نوع بینایی، کودک در تشخیص شکل‌ها، حروف یا تفکیک تصویر از زمینه دچار سردرگمی است، و همین مسئله باعث می‌شود خواندن، نوشتن یا درک متون برایش دشوار شود. این اختلالات به‌نوعی به مشکل در تفسیر اطلاعات دریافتی از گوش یا چشم مربوط می‌شوند، نه به ضعف فیزیکی این حواس.

چطور اختلالات یادگیری را در کودکان‌ خود شناسایی کنیم؟

تشخیص اختلالات یادگیری در کودکان فرآیندی حساس و نیازمند ارزیابی‌های دقیق و تخصصی است. اختلال یادگیری معمولاً زمانی خود را نشان می‌دهند که کودک در یادگیری مهارت‌های پایه مانند خواندن، نوشتن، درک مطلب، ریاضی یا حتی مهارت‌های حرکتی و حافظه با دشواری روبه‌رو می‌شود. ممکن است کودک در تشخیص صداها و واژه‌ها، نوشتن حروف، به‌خاطر سپردن مطالب ساده، پیروی از دستورالعمل‌های چندمرحله‌ای یا در سازماندهی و تمرکز ذهن دچار مشکل باشد. همچنین در برخی موارد، اختلال در یادگیری با مشکلات حرکتی، ضعف هماهنگی یا دشواری در برنامه‌ریزی ذهنی همراه است. این مسائل اغلب با احساس ناکامی، اضطراب یا کاهش اعتمادبه‌نفس در کودک همراه می‌شود. برای شناسایی دقیق نوع اختلال، معمولاً از مجموعه‌ای از آزمون‌های روان‌سنجی، بررسی‌های تحصیلی و ارزیابی‌های عصب‌روان‌شناختی توسط متخصصان کودک در مراکز معتبری مثل مرکز پرورش ذهن فرزام کمک بگیرید. 

جهت درمان اختلال یادگیری مهارت‌های حرکتی با موسسه پرورش ذهن فرزام تماس بگیرید

مشاوره اختلال یادگیری مهارت‌های حرکتی

سوالات پرتکرار:

۱. اختلال یادگیری چیست؟

اختلالات یادگیری نوعی ناتوانی در پردازش اطلاعات است که باعث می‌شود فرد با وجود داشتن هوش طبیعی، در یادگیری مهارت‌هایی مثل خواندن، نوشتن یا ریاضیات دچار مشکل شود. این اختلال معمولاً ریشه در عملکرد مغز دارد و به صورت دائمی با فرد همراه است، اما قابل مدیریت است.

۲. آیا اختلال در یادگیری درمان می‌شود؟

اختلال در یادگیری درمان قطعی ندارد، اما با تشخیص به‌موقع و برنامه‌های آموزشی مناسب، می‌توان آن را به‌خوبی مدیریت کرد. بسیاری از کودکان با کمک درمانگر، معلم و والدین پیشرفت چشمگیری می‌کنند.

۳. چگونه اختلال یادگیری را تشخیص دهیم؟

تشخیص این اختلال معمولاً توسط روانشناس کودک یا متخصص یادگیری انجام می‌شود و شامل آزمون‌های شناختی، ارزیابی مهارت‌های تحصیلی و بررسی سابقه عملکرد کودک است. نشانه‌هایی مانند مشکل در خواندن، نوشتن یا حل مسائل ریاضی می‌تواند زنگ خطر باشد.

۴. نارسایی یادگیری از چه سنی ارزیابی می‌شود؟

معمولاً از سن ۶ یا ۷ سالگی، یعنی هنگام ورود کودک به مدرسه، ارزیابی اختلال یادگیری امکان‌پذیر است. زیرا در این سن کودک باید بتواند مهارت‌های پایه مثل خواندن و نوشتن را کسب کند و عقب‌ماندگی او آشکار می‌شود.