بیش فعالی در کودک یکی از مواردی است که منجر به مشکلات متعددی در او می‌شود. از جمله می‌توان به مشکلات خواب، مشکلات رفتاری و … اشاره کرد. در این مقاله به بررسی ارتباط بین بیش فعالی در کودک و سایر مشکلات خواهیم پرداخت.

سرفصل‌های این مقاله

ارتباط بین خواب و بیش فعالی در کودک

ارتباط بین خواب و بیش فعالی در کودک

امروزه یکی از عوامل مهم برای کودکان در سنین پایین‌تر، داشتن خوابی خوب است و این مورد برای پدر و مادران بسیار ضروری تلقی می‌شود. اما این «خوابی بهتر» به چه معنا است؟

خواب بهتر کودکان سبب می‌شود که کودک ما دارای تمرکز و توجه بهتر در کلاس شود. همین عامل سبب داشتن نتایج بهتر در مدرسه می‌شود و همچنین خطر ابتلا به بیش فعالی در کودک و چاقی را کاهش می‌دهد.

به طور خلاصه دانشمندان دریافتند که کمبود خواب منجر به موارد زیر می‌شود:

تمرکز کم
حالت روحی نامتناسب (ناراحتی)
عدم توجه (عدم توانایی توجه)
پرخواشگری
کاهش هوش

نشانه‌های کمبود خواب مناسب، بسیار شبیه به نشانه‌های بیش فعالی در کودک است.

مورد دیگری که در این حالت باید اشاره شود، ارتباط بین کم خوابی و چاقی است. این مقاله به شما نشان می‌دهد که چه طور با 3 گام طلایی، خواب خوب داشته باشید.

این راه حل باعث شد که تمامی اعضای خانواده ما در کمتر از یک ساعت همگی به خواب بروند. این گام باعث تغییر خواب همگی ما در خانه شده است، اما اکنون راه حل‌های تمرینی و توصیه‌ها برای داشتن ساعت خواب روتین و مناسب را یاد گرفته‌ایم که در زندگی همراه ماست. هم برای بزرگسالان و هم کودکان جوابگو است.

ارتباط بین چاقی مفرط و کم خوابی:

کم خوابی و چاقی مفرط دارای ارتباط بسیار نزدیکی هستند. اگر کودکان ما از کم خوابی رنج می‌برند و یا دچار کم خوابی هستند، این احتمال وجود دارد که آن‌ها تمایل به پرخوری و جبران کمبود خواب خود با زیاده روی در خوردن می‌باشند.

اما تغییر بزرگ‌تر و اساسی‌تر در این موضوع این است که در روند این قضیه آن‌ها ممکن است تبدیل به فردی چاق یا دارای اضافه وزن شوند.

ارتباط بین خواب، رفتار و بیش فعالی در کودک:

ارتباط بین خواب، رفتار و بیش فعالی در کودک بسیار پیچیده است که به بررسی آن در همین مرحله می‌پردازیم:

شمار کودکانی که بیش فعالی در آن‌ها تشخیص داده شده است و کودکانی که به دنبال نسخه‌های درمانی هستند، در آمریکا به طور هشدار دهنده‌ای مرتب در حال افزایش است.

بر طبق گفته انجمن روان پزشکی آمریکا حدود 5 درصد از کودکان آمریکایی از اختلال بیش فعالی (کمبود توجه) جدی رنج می‌برند. در حالی که حدود 15 درصد از کودکان آمریکایی (بیش از 30 درصد از پسران در ایلات جنوبی) در حال مصرف داروهای قوی هستند.

این در حالی است که 3/2 کودکانی که تشخیص داده شده‌اند که مبتلا به بیش فعالی هستند، واقعاً از این بیماری رنج نمی‌برند بلکه تمامی این‌ها تحت تاثیر نشانه‌های ساده هستند که بدون نیاز به هیچ گونه نسخه دارویی، کاملا ًبر طرف می‌شود.

(مرکز پرورش ذهن فرزام دقیقاً روی این دسته از کودکان می‌تواند بهبود ایجاد کند. یعنی بدون استفاده از دارو شاهد بهبود رفتارهایشان باشیم).

بیش فعالی در کودک به تنهایی یک معضل نیست، بلکه تشخیص اشتباه این فرایند به یک معضل و اپیدمی تبدیل شده است. (الن –برنده جایزه نویسنده ملت)

اما در واقع معمول‌ترین اشتباهات در تشخیص بیش فعالی در کودک چیست؟

کمبود خواب کافی و مناسب:

عدم تناسب سنی مناسب برای کودکان و کلاس‌هایی که برای آنان در نظر گرفته‌اید.

کودک دارای لوزه یا آدونید است.

اما برخی از نشانه‌های اصلی بیش فعالی در کودک چیست؟

اختلال و مشکل در تمرکز
عدم حواس جمعی
مشکل در سازماندهی
مشکل در به یادآوری جزییات

بیشتر این کودکان دارای این نشانه‌ها هستند به خصوص کودکان پسر اما حدود 95 درصد از آنان مبتلا به بیش فعالی نیستند. اما چرا گاهی ممکن است بیش فعالی در کودک را اشتباه تشخیص داده و برای آن به سرعت نسخه دارویی تجویز می‌کنند، در صورتی که ضروری نیست؟!

داروهایی که برای بیش فعالی در کودک هستند، ممکن است برای بچه‌ها به سرعت تجویز گردد. به جای آن که سایر عوامل احتمالی بررسی گردد زیرا:

یکی از سریع‌ترین راه‌هاست.

و اینکه برای دکتران این روش بسیار ساده‌تر و آسان‌تر از تجویزهای زمان بر است و سپس به بررسی گزینه‌های بلند مدت خواب، تغذیه و سایر نگرانی‌های رفتاری می‌پردازند. علاوه بر دکتران، والدین نیز نیازمند و علاقه‌مند به راه حل سریع‌تر هستند.

برای کارخانه‌های داروسازی منبع درآمد بسیار خوبی بوده است. همچنین این کارخانه‌ها تحقیقات بسیار زیادی در زمینه تاثیر مثبت داروهای بیش فعالی انجام داده‌اند که والدین و دکترها را به استفاده و تجویز آن تشویق کرده‌اند.

البته که این اطلاعات به خانواده‌ها داده نمی‌شود و تمامی این داروها مقطعی بوده و بیش‌تر مسکن هستند که باعث از بین رفتن گذری نشانه‌های بیش فعالی در کودک می‌شوند.

اما این تجویز دارویی ممکن است برای کودک من مضر و یا خطرناک باشد یا خیر؟

اگر کودک شما یکی از 5 درصد از کودکانی باشد که واقعاً از بیش فعالی رنج می‌برد، تجویز دارویی مناسب ممکن است بسیار موثر باشد، مخصوصاً اگر با درمان‌های رفتاری همراه شود.

اما اگر کودک شما مبتلا به بیش فعالی نبوده (در نظر داشته باشید که حدود 95 درصد از کودکان دچار تجویز اشتباه بیش فعالی هستند) این تجویز دارویی ممکن است صدمات جدی مخصوصاً در استفاده از آن‌ها در دوره‌های طولانی مدت ایجاد کند.

از جمله اثرات جانبی این دارو‌ها می‌توان به بی خوابی و هذیان گویی اشاره کرد.

اما دکترها و مختصصان چگونه بیش فعالی در کودک را تشخیص می‌دهند؟

هیج تشخیص و یا تستی به صورت آزمایش خون و یا اسکن برای تشخیص بیش فعالی در کودک وجود ندارد. بنابرین ….نه!!!!

هیچکس به طور دقیق نمی‌داند.

در عوض پرسشنامه‌ای وجود دارد که این پرسشنامه یکی از استانداردترین نمونه‌ها به نام تست نگرانی است که در آمریکا طراحی و سپس تکمیل شد.

از این تست و مجموع تست‌های روز برای تشخیص بیش فعالی در کودک در موسسه پرورش ذهن فرزام استفاده می‌شود.

برای آنکه بیش فعالی در کودک به صورت درست تشخیص داده شود، نیاز است که چند دکتر و متخصصان، کودکان را ببینند و این جلسات باید با حضور کودکان، معلمان و والدین باشد و تمامی جلسات باید با حضور کودکان، والدین و معلمان باشد.

تمامی احتمالات در ابتدا باید در نظر گرفته شود که همین امر سبب طول کشیدن مدت زمانی حتی تا چندین ماه می‌شود.

توجه داشته باشید که تشخیصی که تنها با یک جلسه و تنها با یک وقت تعیین شود، تشخیص موثر و یا قابل اعتمادی برای اثبات بیش فعالی در کودک نیست.

پس من واقعاً چگونه می‌توانم متوجه شوم که آیا کودک من مبتلا به بیش فعالی است یا خیر؟

در ابتدا از دکتر یا مختصص اطفال خود بخواهید که لوزه و غدد لنفاوی کودکتان را معاینه کند زیرا که آماس کردن آن سبب ضعیف شدن کیفیت خواب کودکتان می‌شود که همین سبب نشانه‌های یکسان با بیش فعالی در کودک می‌شود.

آیا کودک شما خواب کافی را دریافت می‌کند؟

برای اینکه کودک شما بتواند خواب بهتری داشته باشد، این مقاله را دنبال کنید.

سوال اول این است که چه مقدار کودک با توجه به گروه سنی‌اش به خواب احتیاج دارد؟ این جدول به شما متوسط مقدار خوابی که به کودک شما توصیه شده است را نشان می‌دهد.

اگر که میزان خواب کودک شما در این بازه زمانی نباشد، اصلا خوب نیست.

بازه زمانی غیر طبیعی برای کودک

بازه زمانی نرمال خواب کودک

میانگین زمانی خواب کودک

محدوده سنی

کمتر از 8 ساعت

بیشتر از 14 ساعت

14 – 8

13 – 10

پیش دبستانی‌ها

5 – 3

کمتر از 7 ساعت

بیشتر از 12 ساعت

12 – 7

11 – 9

دبستانی‌ها

13 – 6

به طور خلاصه فرض می گیریم فرزند شما 7 سال سن دارد. هدف شما چیزی در حدود 11-9 ساعت است‌.

اگر که آن‌ها 7 یا 8 ساعت تا 12 ساعت بخوابند، این طبیعی است. اما اگر که آن‌ها کمتر از 7 ساعت یا بیشتر از 12 ساعت بخوابند، این طبیعی نیست.

درک و مطالعه درباره هورمون‌های مرتبط با خواب:

نکته اولی که در این بحث مطرح می‌شود، یادگیری و چگونگی کارکرد هورمون‌های خواب و استرس است و به کارگیری آموخته‌های خود در جهت ایجاد یک خواب خوب و راحت است.

به طور خلاصه «ملاتونین» هورمونی است که باعث شروع فرایند خواب می‌شود و باید در بالاترین مقدار ممکن برای خواب باشد.

«کورتیزول» هورمونی است که باعث بیدار شدن شما در صبح می‌شود که باید در پایین‌ترین حد ممکن در هنگام خواب باشد.

در طول شبانه روز میزان ترشح «ملاتونین» رفته رفته کم می‌شود اما در مقابل میزان ترشح «کورتیزول» افزایش می‌یابد. وقتی این روند به پایان برسد، شما از خواب بیدار می‌شوید.

نکته دیگر ارتباط با تغذیه کودک دارد. غذاهای غنی از تریپتوفان مانند بوقلمون و فرنی می‌توانند به تولید ملاتونین و بی خوابی کمک کنند.
از کافیین، کره و نوشیدنی‌های شکری دوری کنید.
مکمل‌های منیزیم می‌توانند به کودکان و بزرگسالان کمک کنند و همچنین باعث آسودگی و راحتی قبل از خواب می‌شوند.

برای اینکه یک خواب آرام داشته باشید، نیاز به یک روان آرام نیز هست که می‌توان به آمادگی قبل از خواب شما اشاره کرد که شما و فرزندانتان هر شب قبل از خواب، برای خواب آماده می‌شوید و اینگونه فرزند شما تشخیص می‌دهد که اکنون زمان خواب است و برای خوابیدن آماده می‌شود و در رختخواب آرام می‌گیرید تا به خواب بروید و احساس آرامش کنید.

این فرایند آمادگی قبل از خواب نباید مدت زمان زیادی طول بکشد، بلکه فقط باید از ابتدا تا انتهای این روند، 30 دقیقه طول بکشد. در غیر این صورت کودک شما گیج خواهد شد و این روند باید به صورت تدریجی و آرام آرام باشد.

یک ساعت قبل از خواب، کودک شما باید از تلویزیون، تبلت، گوشی و … دوری کند چرا که در غیر این صورت مغز او این نور مصنوعی را، نور روز تشخیص داده و هورمون‌های کورتیزول را آزاد می‌کند تا بیدار شود.

برای ترشح هورمون‌های خواب باید میزان نور حداقل باشد و به خصوص از نور مصنوعی دوری شود و به همین سبب است که ترشح آن در مکان‌های تاریک امکان پذیر است.

نکته مهم دیگر حمام کودک شما است که باید گرم و خوب باشد، نه داغ و تنها به مدت زمان 5 دقیق طول بکشد.

حمام خیلی طولانی و با دمای زیاد، باعث افزایش دمای بدن می‌شود و این خود باعث کاهش ترشح ملاتونین می‌شود و باید به یاد داشته باشید که ترشح این هورمون است که سبب خواب می‌شود. اگر که تمایل به حمام طولانی و گرم‌تری دارید می‌توانید آن را در طول روز و به عنوان سرگرمی در نظر بگیرید.

سپس کودک خود را بعد از حمام خشک کرده و به اتاقش ببرید و لباس خواب کودک را به او بپوشانید و بر روی تخت خوابش قرار دهید. برای کودکتان یک لالایی یا داستانی بخوانید. کودکتان را ببوسید و به او شب بخیر بگویید تا به خواب برود.

با یادگیری و به کارگیری این نکات می‌توانید به خواب کودکتان کمک کنید چرا که همان طور که مطالعه کردید، این روند خواب خوب، باعث پیشگیری از بسیاری از مشکلات می‌شود.