تفسیر نقاشی کودکان

زمان مطالعه: 5 دقیقه

 در بین فعالیت‌های کودک نقاشی فعالیتی است که از تحول شناختی، عاطفی و اجتماعی تأثیر می‌پذیرد.

نقاشی برای کودک فقط یک وسیله‌ی بیان و تشریح موجودات و اشیا نیست؛ بلکه در عین حال وسیله‌ای برای بیان زندگی عاطفی اوست.

هنگامی که کودک با آزادی و دلخواه خود نقاشی می‌کند در واقع حالت روحی و احساسات زمان حاضر و نیز تحولات ریشه‌دار خود را بیان می‌کند و همچنین شخصیت خود را هویدا می‌سازد.

در اینجا به تفسیر برخی از این تصاویر می‌پردازیم.

ناحیه چپ:

زمانی که کودک در ناحیه چپ برگه به ترسیم نقاشی خود می‌پردازد نوعی تمایل به بودن در گذشته را نشان می‌دهد؛ زیرا در گذشته رضایت بیشتری را داشته است. ناحیه چپ ناحیه دلبستگی به مادر است.

ناحیه راست:

ناحیه آینده است و امید به آینده و تمایل به پیشرفت را نشان می‌دهد و دلبستگی به پدر.

نقاشی در پایین صفحه:

معرف زمین است و کودک جهان تاریک ناهشیار را به نمایش می‌گذارد و دلالت بر افسردگی، روان آزردگی و خستگی دارد و انتخاب کودک خسته، عصبی، آستنیک و افسرده است.

نقاشی در بالای صفحه:

معرف آسمان است و بیانگر، آرمان گرایی، خیال پردازی، رویا پردازی و تا حدی غیرواقعی بودن را به نمایش می‌گذارد.

کودکی که نقاشی را در عرض برگه نقاشی کند احتمالاً پدری مستبد دارد و تحت فشار است و می‌خواهد از آن فرار کند و نیاز به آزادی بیشتری دارد و یا اینکه بیانگر نوعی تضاد ورزی است و کودک برای اثبات خویشتن تضادورزی می‌کند و گویای نیاز به استقلال است.

ابعاد و اندازه

کودکی که آدمک را کوچک نقاشی می‌کند نشان احساس حقارت، کمرویی، بازداری، ترس مرضی، اضطراب و نوعی پنهان‌کاری را به نمایش می‌گذارد. آدمک بزرگ کشیدن نشانه اعتماد به نفس بالا، عدم مهارگری کشاننده‌ها، احساس ایمنی شکفتگی و نیاز به گسترش‌جویی و پیشرفت است.

آدمک درهم و برهم:

معلولین ذهنی نقاشی را درهم و برهم می‌کشند و نقاشی ناهماهنگ است. برخی اندام‌ها را حذف می‌کنند. کودک معلول اگر بخواهد پنهان کاری کند عضوی که خودش ندارد را رسم می‌کند و یک عضو دیگر را حذف می‌کند اما کودکی که احساسش را صریح بیان می‌کند عضوی که خودش ندارد را رسم نمی‌کند.

کودکی که خطوط را خیلی پررنگ می‌کشد تا جایی که به پاره شدن کاغذ می‌انجامد احساسات پرخاشگرانه را منعکس می‌کند و فرد نیاز دارد عواطف خود را برون‌ریزی کند. خطوط کمرنگ بیانگر کم‌رویی، ترس و اضطراب است و اعتماد به نفس لازم را ندارد.

خطوط منقطع:

خطوط قطع شده نشانه تردید و دودلی است. کودک کمال‌جو و تأثیرپذیر است، اعتماد به نفس لازم را ندارد و دقت زیاد می‌کند.

در صورتی که کودک به جای خط از نقطه استفاده می‌کند، مادری عصبانی و بهانه‌جو دارد. کودک مضطرب و افسرده از رنگ خاکستری زیاد استفاده می‌کند و در نقاشی خود زیاد سایه می‌زند.

خطوط شکسته و زاویه‌دار بیانگر مردانگی، خشم، ناآرامی و عصبانیت است. خطوط منحنی بیانگر زنانگی، سکون، آرامش، صلح و خود دوستداری است.

ترسیم حلقه (دایره می‌کشد و دورش حلقه می‌کشد مانند زنجیر) تا چهارسالگی مسئله‌ای نیست اما از ۴ سالگی به بعد بیانگر روان گسستگی (سایکوتیک) است.

خطوط راست و مستقیم:

وقار، آرامش و گاهاً بی‌انعطافی را نشان می‌دهد.

خطوط سربالا:

شادی، نشاط، امید و گاهاً نیاز به کمک را نشان می‌دهد.

خطوط سرازیر:

نشان دهنده افسردگی، غم و اندوه و بدبینی است. افرادی که نقاشی خیلی درهم ریخته و کثیف است اعتقاد بر این است که مبتلا به وسواس هستند.

افرادی که زیاد خط خطی می‌کنند یا زیاد پاک می‌کنند به معنای احساس حقارت، نارضایتی از خود و تردید و دودلی است و پاک کردن زیاد علامتی از وسواس است.

کودکی که تقارن را حفظ نمی‌کند مبتلا به اختلال عاطفی است. کودکی که به صورت افراطی تقارن را رعایت می‌کند نمایانگر وسواس، فزون تنشی و بازداری است.

کودکی که نقاشی را به صورت نیم رخ ترسیم می‌کنند نوعی ترس و گریز از تماس مستقیم را نشان می‌دهد.

نقاشی که بدون حرکت ترسیم می‌شوند گویای عدم ارضای نیازهای غریزی است و همچنین گویای وقفه و اضطرابی است که زیربنای پرخاشگرانه دارد.

در نقاشی‌هایی که رنگ‌آمیزی خیلی صریح و روشن است احساس ایمنی و شکفتگی را نمایان می‌کند و رنگ‌آمیزی‌هایی که خیلی صریح و روشن نیست، آشفته است.

مثلاً قسمتی را زرد می‌کند و دوباره روی آن را قرمز می‌کند که نشانه پنهان‌کاری و دوسوگرایی (نسبت به یک موضوع همزمان دو احساس متفاوت دارد) است.

مجموعه کتاب داستان‌های انتشارات فرزام توسط روانشناسان کودک نوشتهشده‌اند و برای تهیه آن‌ها

کافیست بر روی لینک‌های زیر کلیک نمایید:

مجموعه کتاب داستان(3 جلدی)(نسخه چاپی)

مجموعه کتاب داستان(3 جلدی)(نسخه ویدیویی)