یک داستان واقعی: دروغ‌گویی کودکانه

پیشگیری و درمان دروغ‌گویی در کودک:

مادری با نگرانی زیاد دست فرزندش را گرفته به مشاوره مراجعه می‌نماید. او در شرح حال پسرش احمد می‌گوید:

او مدت‌ها است حرف راستی از زبانش در نمی‌آید. نمراتی که در مدرسه می‌گیرد اغلب دست خورده است و مثلاً 10 را 20 به ما نشان می‌دهد.

 در تلفن‌ها با وجود آنکه در منزل هست، می‌گوید جواب دهید و بگوئید که نیست. در صحبت‌های معمولی دروغ زیاد می‌گوید. اگر از او بپرسید که دیشب تا ساعت ۲۱ منزل نیامده کجا بوده است، هزاران بهانه و موضوع دروغ سرهم می‌کند.

خلاصه از این جهت وضع نامطلوبی دارد. نگرانی من این است که من و پدر و تمام خانواده‌ی ما افراد خوب و خوش‌نامی هستیم.

می‌ترسیم احمد آینده‌ی بدی داشته باشد و باعث آبروریزی شود. فکری به حال او بکنید؟

راهنمایی مشاور:

مشاور پس از انجام مصاحبه با مادر احمد متوجه می‌شود که او با احمد قراری گذاشته است که در ازا هر نمره‌ی 20 مبلغی به او جایزه بدهد و در قبال هر نمره‌ی کمتر از 20 از مبلغ تعیین شده کم بگذارد.

احمد که دانش‌آموزی با هوش متوسط و شاگرد سال پنجم ابتدائی است، برای آنکه رضایت پدر و مادرش را جلب کند و جایزه بگیرد، مرتباً نمراتش را دست کاری می‌کند و اکثراً نمره‌ی 20 به آنان ارائه داده است.

ضمناً پدر و مادر احمد دروغ‌های زیادی توسط خود او به دیگران گفته‌اند. پدر و مادر نیز دروغ‌های زیادی تحویل یکدیگر می‌دهند و این فضای نامناسب موجب شده است که احمد با الگو قرار دادن پدر و مادر و جلب منفعت در پاره‌ای موارد به دروغ متوسل شود.

توصیه‌های مشاور در قبال کودکان دروغ‌گو:

1- از گفتن دروغ به هر صورت در حضور فرزندان خودداری کنید. بدترین صورت دروغ که فوراً به ذهن کودک رسوخ می‌کند، موردی است که توسط خودش انجام شود.

2- مواردی است که پدر یا مادر چنین تصور می‌کنند که دروغ مصلحتی یا شوخی با دروغ مجاز است و حال آن که همان موارد نیز در بچه اثر سوء اخلاقی می‌گذارد.

3- بیان اکاذیب و دروغ‌گوئی دیگران.

بیان اکاذیب و دروغ‌گوئی دیگران نیز در ذهن بچه اثر منفی می‌گذارد و چنین تصور می‌کند که چون آنان از راه دروغ به نتیجه رسیده‌اند بنابراین او هم به همان نحو عمل نماید.

4- بیان فواید و محاسن راست‌گوئی و صداقت.

در آموزش مستقیم به جای آن که از مضرات دروغ شروع کنیم بهتر است از فواید و محاسن راست‌گوئی و صداقت شروع نماییم.

5- از هرگونه عملی که بچه را به دروغ  وادارد باید پرهیز کرد.

یکی از این موارد ایده آلی فکر کردن و خواستن چیزهایی است که از بچه ساخته نیست. بخصوص که برای آن خواسته‌ها امتیازهای عاطفی یا مادی در نظر گرفته شود.

6- مورد دیگری که ممکن است کودک را به طرف دروغ بکشاند، دوستان دروغ‌گو و متقلب می‌باشند.

7- تعلیم عملی دروغ و تقلب.

گاهی بعضی از مادران که فرزند خود را در انجام تکالیف مدرسه گرفتار می‌بینند، به جای آنان تکالیف انجام می‌دهند. این عمل تعلیم عملی دروغ و تقلب به فرزند است.

8- عدم وفای به عهد نیز کودک را به دروغ می‌کشاند.

پدر و مادری که به بچه قول می‌دهند که اگر شاگرد اول شد برایش دوچرخه می‌خرند و پس از آن که او شاگرد اول شد، اظهار می‌دارند پول ندارند، تنها چیزی که به بچه یاد داده‌اند، دروغ است.

9- گاهی اوقات خود پدر و مادر طوری است که کودک با دروغ‌گوئی پاداش می‌بیند و در برابر راست گفتن تنبیه می‌شود و بالنتیجه به دروغ‌گوئی تشویق می‌گردد.

وقتی مادر از کودک می‌پرسد برادرت را دوست داری؟ ممکن است واقعیت را اظهار کند و بگوید از او متنفرم. از این پاسخ ممکن است مادر عصبانی شود و در نتیجه او را تنبیه کند. این برخورد موجب می‌شود که او به دروغ متوسل شود و بگوید او را دوست دارم.

10- آیا اتفاق می‌افتد که کودک مرتکب خسارتی می‌شود و مثلاً ظرف گران قیمتی را می‌شکند.

با اینکه پدر از موضوع خبر دارد با عصبانیت می‌گوید بگو ببینم این دیس را چه کسی شکسته است؟ کودک که حالت عصبانی پدر را می‌بیند به دروغ متوسل می‌شود یا می‌گوید نمی‌دانم و یا کار را به گردن دیگری می‌اندازد.

کتاب‌های انتشارات فرزام برای پرورش فرزندانی توانمند و باهوش:

مجموعه پرورش ذهن کودک(هفت جلدی)[نسخه چاپی]

مجموعه کتاب داستان(3 جلدی)(نسخه چاپی)

راهکارهای ایجاد تفکر منطقی در کودک(نسخه pdf)

ویتامین دقت و تمرکز(نسخه چاپی)