اختلال یکپارچگی حسی

(نوشته شده توسط موسسه پرورش ذهن فرزام )

اختلال یکپارچگی حسی:

" اختلالی پنهان که موجب ناتوانی می شود ولی به درستی تشخیص داده نمی شود "

 

 

ذهن و بدن ما به منظور برآورده ساختن نیازهای دنیای پیرامون مان به طور بسیار شگفت آوری در هم تنیده شده اند. احساسات، افکار و اعمالی که ما تجربه می نمائیم بر اساس عملکردهای مغز ما به وقوع می پیوندند. نحوه ی پردازش اطلاعات درونی و دنیای بیرونی ما بر احساسات، افکار و اعمال ما تاثیر می گذارند . جرئی ترین تغییر در عملکردهای پردازشی مغز ما می تواند بر نحوه مدیریت و اداره مهارت های زندگی روزمره، پیشرفت های تحصیلی – آموزشی و تعاملات اجتماعی ما تاثیر مستقیم و شدیدی بگذارد. اختلال یکپارچگی حسی یک نمونه و مثال مطلوبی است که نشان میدهد چگونه این اشتباه و خطا در پردازش های مغزی رخ می دهد.

ختلال یکپارچگی حسی (SID) یک اختلال عصب شناختی است که چهل سال پیش توسط دکتر آیرز معرفی گردید. دکتر آیرز نظریه یکپارچگی حسی را به منظور توصیف روابط بین الگوهای رفتاری  و عملکرد مغز توسعه و بسط داد. همانگونه که در مقاله ی ویلیامز و شلنبرگر با عنوان " چگونه موتور  شما بکار می افتد ؟ یک دستوالعمل هدایت کننده برای برنامه آگاه در خصوص خود تنظیمی " آورده شده است ، تعداد بی نهایتی از واحدهای اطلاعات حسی  در هر لحظه به مغز ما وارد می شوند ، این اطلاعات نه تنها فقط از طریق چشمها و گوشهای ما بلکه از هر نقطه ای از بدن ما به سیستم عصب مرکزی وارد می شوند. مغز باید کلیه این اطلاعات حسی را سازماندهی و یکپارچه نماید.

 
حس ها :

همه ما با پنج سیستم حسی اصلی ( بینایی ، شنوایی ، چشایی ، بویایی و لامسه ) آشنا هستیم. این حس های اصلی یا " سیستمهای حسی دور" ، به محرک های خارجی وارده از محیط پیرامونی پاسخ می دهند. افراد بسیار اندکی با سیستمهای حسی موجود در داخل بدن آشنایی دارند، این حس های درونی عبارتند از حس عمقی ، حس لمسی ، حس تعادلی و حس احشائی . این حس ها را " سیستم های حسی بدن محور" یا "سیستم های حسی نزدیک" می نامند. این حس های نزدیک بدون نیاز به خودآگاهی عمل می نمایند و برای ما نیز قابل مشاهده نیستند (کرانوویتز،1998.

 -  حس احشائی : سیستم حسی مربوط به اندام های درونی ( نظیر ضربان قلب، گرسنگی، هضم، حالت هوشیاری، خلق و ...).
-  حس لمس : پردازش اطلاعات در مورد حس لامسه ی که به طور خام از پوست دریافت می شود.
-   حس تعادل :  پردازش اطلاعات در مورد حرکت، جاذبه، توازن که بطور خام از طریق گوش داخلی دریافت می شود.
-   حس عمقی :  پردازش اطلاعات در مورد وضعیت بدن که بطور خام از طریق عضلات ، لیگامانها ، رباطها و مفاصل دریافت می شود.
مغز این دریافت های حسی را پس از ثبت و مکان بندی ، مرتب می کند و همانند یک افسر پلیس در سر چهار راه که ماشین های در حال حرکت را هدایت می کند، عمل می نماید. ( ویلیامز ، شلنبرگر ، 1996). پردازش حس لمسی ، حس تعادل و عمقی در صدر و اولویت نسبت به سیستم های حسی پنجگانه قرار دارد.


یکپارچگی حسی :

کارول استاک کرانوویتز ، مولف " کودک ناکوک، بازشناسی و پرداختن به اختلال یکپارچگی حسی" در سال 1998 است. کرانوویتز به طور کاملا آشکار و دقیقی به توصیف یکپارچگی حسی و اختلال عدم یکپارچگی حسی پرداخته است. او چنین اظهار نظر نموده است که یکپارچگی حسی عبارت از یک فرایند عصبی در خصوص سازماندهی اطلاعاتی است که ما از حس های "دور " و "نزدیک " کسب می کنیم. " زمانی که مغز به طور مناسب و مطلوبی اطلاعات را پردازش بکند، ما به طور خودکار و به شیوه ی مناسب به این اطلاعات پاسخ خواهیم داد" (کرانوویتز ، 1998)


اختلال یکپارچگی حسی:

اختلال یکپارچگی حسی عبارت است از ناتوانی در پردازش اطلاعات خاصی که از طریق حس ها دریافت می گردد. هنگامی که یک فرد مبتلا به اختلال یکپارچگی حسی است، او قادر به بروز واکنش مطلوب و خودکار به اطلاعات حسی خاصی به منظور برنامه ریزی و سازماندهی رفتار لازم نیست. این امر موجب می شود که فرد تکنیک های اولیه و بنیادی لازم برای حفظ حیات را مجددا بررسی نماید و آن ها را به منظور استفاده اولویت بندی کند.این تکنیک ها عبارتند از ترس و وحشت، گریز و یا ستیز و جنگ که در مغز اولیه قرار دارند. اختلال یکپارچگی حسی عبارت است از یک برهمخوردگی و اغتشاش در فرآیند جذب و دریافت، سازماندهی و برونداد اطلاعات حسی. جذب و دریافت حسی می تواند طیف وسیعی را شامل شود که در یک سوی این طیف جذب و دریافت بسیار اندک و در سوی دیگر طیف جذب و دریافت بسیار زیاد قرار دارد. در حالت دریافت بسیار زیاد اطلاعات، مغز دچار تحمل بار زیاد و قرار گرفتن در حالت سنگینی بار می شود و این امر موجب می شود تا از محرک حسی اجتناب جوید. در حالت دریافت بسیار اندک اطلاعات، مغز مرتبا به جستجوی اطلاعات حسی می پردازد. برهم خوردن نظم و ساختار عصبی به سه شیوه مختلف و متفاوت می تواند رخ دهد. اول اینکه به علت قطع ارتباط در سطح سلول های عصبی، مغز پیامی را دریافت نمی کند. دوم اینکه در برقراری مستمر ارتباط وقفه رخ میدهد و ثبات لازمه وجود ندارد و دریافت پیام با وقفه هایی همراه است. سوم اینکه پیامها بطور مستمر دریافت می شوند ولی بین آنها و سایر پیام ها ارتباط مناسب و مطلوبی برقرار نمی شود. در حالت های فوق الذکر که مغز در فرآیند پردازش پیام های عصبی دچار ضعف و اختلال می شود بالطبع بروندادهای نامطلوب و ناکافی حرکتی، زبانی – کلامی  و یا هیجانی بروز می کنند که این امر سبب می شود تا ما از انجام یک واکنش حرکتی مناسب در قالب یک رفتار هدفمند عاجز و ناتوان شویم. 

اختلالات همراه و کمبود با اختلال یکپارچگی حسی :        
به دلیل اینکه بیشترعلائم اختلال یکپارچگی حسی بصورت طیفی بروز می کنند و یک دامنه ای از رفتارها را شامل می شوند، بنابراین با بسیاری از اختلالات روانپزشکی دیگر به ویژه اختلال بیش فعالی-نقص توجه، اوتیسم و اختلال یادگیری به طور همزمان و همبود بروز می یابند و همین امر می تواند دلیل دشوار بودن تشخیص قطعی این اختلال در نظر گرفته شود.


ویژگی های اختلال یکپارچگی حسی :   
کلیه افراد به طور موقت علائمی از مشکلات یکپارچگی حسی را بروز می دهند زیرا هیچ کسی در کل زمان های زندگی اش نمی تواند به خوبی خود را تنظیم نماید. بطور مثال، در هنگامیکه شما از بی خوابی شدیدی رنج می برید، واکنش های حرکتی و توانایی تمرکز تان دچار افت و اختلال می شود. ولی اطلاق لفظ و واژه "اختلال " هنگامی بکار برده می شود که فرد در انجام عملکردهای روزمره اش دچار اختلال و نقص شده است و ارزیابی این روند پردازش عصبی می تواند به روشن شدن دلائل رفتارهای ناهنجار و یا نقائص حرکتی، هیجانی، کلامی و حسی فرد کمک نماید.

 

در صورت نیاز مرکز پژوهشی پرورش ذهن فرزام با ارایه پک دقت و تمرکز، برگزاری کلاس های خصوصی در منزل شما یا در مرکز می تواند مهارت دقت و تمرکز را در کودک شما افزایش دهد