اثر افزایش قندخون و کاهش قند خون بر مغز

نوشته شده توسط موسسه پرورش ذهن فرزام :

قند خون در شخص سالم بین ۸/۰ تا ۲/۱ گرم در لیتر خون ثابت است و هورمون هایی مانند انسولین و گلوکاگون ثابت بودن قند خون را حفظ می کنند . افزایش غیر طبیعی قندخون هایپرگلیسمیا ( هیپرگلیسمی) و کاهش غیر عادی آن هیپوگلیسمی خوانده می شود .
بالا بودن میزان قند خون که به صورت معمول در افراد مبتلا به دیابت دیده می شود اثر محسوسی بر پدیده های روانی ندارد ، جز آنکه تحریک پذیری این افراد کمی بیش از افراد عادی است .
پایین بودن قند خون آثار مشخصی دارد که به خصوص در مورد یادگیری هاست .
برای پایین آوردن قند خون می توان از تزریق انسولین استفاده کرد . انسولین نفوذپذیری سلول های عضلانی و کبدی را نسبت به گلوکز زیاد می کند و در نتیجه گلوکز از خون به درون سلول های مذکور رفته و گلوکز خون کاهش می یابد . تزریق انسولین باعث از بین رفتن هوشیاری و ایجاد حالتی به نام (( اغما انسولینی )) می شود که اگر این حالت شدید شود خطرناک است زیرا با ازکار انداختن مراکز حیاتی بصل النخاع باعث مرگ می شود .
البته می توان در هرلحظه با تزریق گلوکز به بدن اغماء انسولینی را از بین برد . در حیوانات می توان با برداشتن بخشی از کبد نیز برای مدتی قند خون را کاهش داد . کاهش قندخون تغییراتی را در یادگیری ها به بار می آورد که به اثر مثبت و منفی اغمای انسولینی شهرت دارد . تجربیاتی را که در جانوران صورت گرفته و اثر پایین بودن قند خون در یادگیری ها را نشان می دهد ، درزیر خلاصه می کنیم :
۱-به ۲۰ موش یک انعکاس شرطی را می آموزیم و با روش های معمول در انعکاس شرطی یعنی تشویق ، پاداش ، یا تنبیه تجارب را تا حدی ادامه می دهیم تا یادگیری آن ها کامل و ۱۰۰%بشود و ضریب خطای آن ها به صفر برسد . همزمان با این تجربه همین یادگیری را در ۲۰ موش دیگر نیز به صورت ناقص به طوری که فقط ۵۰ تا ۶۰ درصد پاسخ دهند برقرار می سازیم سپس هر دو گروه موش ها را با تزریق انسولین به اغماء می بریم و ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در این حالت نگه می داریم . سپس آنها را به هوش آورده و پس از عادی شدن حالشان آن ها را تست می کنیم . این تجربه نشان می دهد که اغماء انسولینی هیچ گونه تاثیر محسوسی بر یادگیری موش های دسته اول نداشته در حالی که یادگیری ناقص و نیمه کاره موش های گروه دوم بر اثر پایین بودن قند خون از بین رفته است .( این را اثر منفی اغمای انسولینی نامند. )
۲-این سری تجربه نمونه دیگری از همان تجربه قبلی است و در آن به یک دسته موش دو انعکاس شرطی متفاوت را یاد می دهند به طوری که یک انعکاس شرطی را به صورت کامل و ۱۰۰% و دیگری را به صورت ناقص و تقریبا به شدت ۵۰ تا ۶۰ درصد آموخته باشند .
سپس با تزریق انسولین ، موش های مذکور را به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در اغمای انسولینی می برند و پس از به هوش آوردن ، تست می کنند . نتیجه این تجربه مانند تجربه اول است ، یعنی موش ها پس از به هوش آمدن یادگیری ناقص را از خاطر برده اند ، در حالی که در یادگیری کامل آنها تغییری مشاهده نمی شود .( اثر منفی )
۳-هدف این سری تجارب نشان دادن نقش زمان یادگیری در اثر منفی اغمای انسولینی بر یادگیری هاست .
اگر در تعدادی موش یک انعکاس شرطی برقرار کنیم و چند ماه پس از شروع این تجربه انعکاس شرطی دیگری به آن ها بیاموزیم و آزمایش ها را به نحوی برنامه ریزی کنیم که موش ها هر دو یادگیری را در هنگام تزریق انسولین در حدود ۸۰ % آموخته باشند و سپس آنها را به مدت ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در حالت کاهش قندخون نگه بداریم و سپس به هوش آورده و تست نماییم ،ملاحظه می شود که هر دو یادگیری به دلیل پایین بودن قندخون آسیب دیده اند ، ولی اثر منفی اغمای انسولینی بر یادگیری جدید تر بیش از یادگیری قدیمی تر است . به عبارتی دیگر اگر علاوه برشدت یادگیری ، زمان شروع برقراری یادگیری نیز در نظر گرفته شود در اثر منفی اغمای انسولینی نقش دارد .
۴- به تعدادی موش ، یک انعکاس شرطی را به طور کامل و ۱۰۰% می آموزیم و سپس با عدم تقویت ، آن را خاموش می کنیم . یادآور می شویم که انعکاس های شرطی را باید گاه گاه تقویت کرد . یعنی گاهی باید محرک فیزیولوژیکی را همراه با محرک شرطی به حیوان وارد نمود در غیر این صورت به تدریج انعکاس شرطی از بین می رود که این پدیده را خاموشی نامند .
در موش هایی که به این ترتیب یک انعکاس شرطی را به طور کامل فراگرفته و سپس فراموش کرده اند ایجاد اغمای انسولینی موجب می شود تا پس از به هوش آمدن دوباره به محرک شرطی پاسخ دهند . به عبارتی دیگر در این تجربه کاهش قند خون ، فراموشی را از بین برده است (این اثر را اثر مثبت اغمای انسولینی نامند ).
با توجه به تجربه های مطرح شده از اواسط قرن حاضر استفاده از شوک انسولینی یعنی تزریق انسولین و پایین آوردن قند خون در برخی بیماران روانی رایج شده است .
البته شوک انسولینی و شوک الکتریکی روش های دقیق علمی نیستند ، ولی گاهی اثر بهبود بخش دارند .
ممکن است این اثر بهبود بخش مربوط به اثر منفی یا مثبت اغمای انسولینی بر مراکز خاطره ، حافظه و یادگیری ها باشد . گاهی از بین رفتن برخی پیچیدگی ها و عقده های روانی بخصوص آن ها که در زمان های نزدیک به بیماری در مغز فرد جایگزین شده اند ، علت بهبودی بیماری می باشد . گاهی نیز به خاطر آوردن خاطرات گذشته فراموش شده ممکن است وضع روانی بیمار را بهبود بخشد . در هر حال عوارض نابهنجار خاصی برای شوک انسولینی و الکتریکی گزارش نشده است .
اثرمنفی هیپوگلیسمی : حافظه بخصوص حافظه نزدیک و ناقص را کاهش می دهد .
اثر مثبت هیپوگلیسمی : ممکن است یادگیری های قدیمی فراموش شده را به خاطر بیاورد .

 در صورت نیاز مرکز پژوهشی پرورش ذهن فرزام با ارایه پک دقت و تمرکز، برگزاری کلاس های خصوصی در منزل شما یا در مرکز می تواند مهارت دقت و تمرکز را در کودک شما افزایش دهد.