نکات ضروری در آموزش و پرورش کودکان کم بینا و نابینا

سوال اساسی این است که آیا کمبود یا فقدان بینایی بر ابعاد مختلف رشد کودک اثر می گذارد یا نه ؟ تحقیقات نشان می دهد که نا  بینایی، ادراک و نهایتآ شناخت را از جهاتی چون:

گوناگونی و دامنه تجربیات

تحرک و جا به جایی

کنش متقابل با محیط، محدود می کند. لذا این محدودیت ها ممکن است بر خود پنداری فرد نابینا تآثیر منفی بگذارد. رعایت نکاتی چند در خانه و مدرسه می تواند مشکلات این دست از کودکان را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. برخی از نکات عبارت است از:

1- با توجه به این که استفاده از حس شنوایی برای این کودکان از اهمیت شایانی بر خوردار است، لذا باید خوب گوش کردن و توجه به صداهای مختلف محیطی را در آنان تقویت نمود. برای تحقق این امر، در خصوص تشخیص صداهای مختلف از آنان سوال کنید و اطلاعات لازم را در اختیارشان بگذارید. توجه داشته باشید که آنان باید از طریق شنیدن، خطرات را احساس کنند و مطالب را ادراک نمایند.

2- توجه داشته باشید که محیط خانه یا مدرسه را تا آنجا که امکان دارد از موانع غیر ضروری که سبب زمین خوردن کودکان میشود، خالی نگهدارید. به آنان کمک کنید تا با اطمینان در محیطی که می شناسند، به تحرک در آیند.

3- احساس و ادراک فضایی که آنان در آن زندگی می کنند، از ضروریات است. به کودکان آموزش دهید که ابعاد فضایی بدن خود را بشناسند و نیز از ابعاد اشیاء و فاصله های آنها از یکدیگر و از خود فرد، مطلع شوند.

4- باید به خاطر داشته باشید که در صحبت کردن با کودکان نابینا، کاملا مشخص و واضح صحبت کنید.

5- به کودکان نا بینا نظم و ترتیب یاد دهید، زیرا آنان باید بدانند که اشیای مورد نظر را در کجا می توانند پیدا کنند.

6- یکی دیگر از کانالهای حسی بسیاری مهم برای کودکان نا بینا، حس لامسه است . به کودک اجازه دهید تا اشیا و مواد را لمس کند و در عین حال، نام و ویژگی های شیء یا ماده را بیان کند.

7- اجازه دهید کودک نا بینا در خانه و مدرسه به والدین و معلمان در انجام کارهای مختلف کمک کند. او را از کار کردن، حرکت کردن و یاد گرفتن به سبب اینکه نا بیناست، محروم نسازید.

8 - والدین و مربیان باید با استفاده از کلام، کودک را در جریان تمام کارهایی که مشغول انجام دادن هستند، بگذارند. برای مثال، مادری که مشغول غذا پختن است باید مرحله به مرحله چگونگی تهیه مواد و پختن غذا را شرح دهد.

9- برای جبران فقدان یا کمبود بینایی لازم است حواس دیگر مانند چشایی و بویایی را تا آنجا که امکان دارد، تقویت نمود. لذا درباره ی بوی غذاها و مزه آنها با کودک صحبت کنید و عملا او را با این امور آشنا سازید.

10- برای درک مفاهیمی چون: بزرگ، کوچک، مساوی، سنگین، سبک، بلند، کوتاه و مانند آن به کودک اجازه دهید اشیاء در دسترس را با یکدیگر مقایسه کند