قصه گویی

ابزارهای قصه گو و هنر قصه گویی

لازمه آماده شدن برای قصه گویی و استفاده از این هنر داشتن صداقت، ذوق و توجه به کیفیت مطلوب برای ارائه این نوع از ادبیات شفاهی است. شاید، باید برروی صفتهایی از قبیل بیشتر تاکید کرد و آنها را از ویزگیهای ضروری یک قصه گو در نظر گرفت. قصه گویی مانند همه هنرهای دیگر می تواند به ابتذال کشیده شود. تگر هنر قصه گویی بخواهد به شکوفایی خود ادامه دهد باید ما به عنوان قصه گو حافظ صداقت آن باشیم.

همان طور که پیش از این گفته شد، قصه گو برای خلق این جادو تنها داستان و شنوندگان را در اختیار دارد. داستان او قصه ای است که به دلیل داشتن ارزش ذاتی ادبی و مطابقت با عوامل شخصیت خاص خود او انخاب شده است. قصه گو، با استفاده کردن از ابزارهای شخصی خود در قصه گویی یعنی با انتخاب کردن کلمه ها، صدا، رفتار، حرکتها و حالتهای چهره و مانند اینها به آماده کردن قصه می پردازد، و سپس آن را به گوش و به خیال شنوندگان می رساند.

او تنها از عناصر زیر استفاده می کند:

۱) یک داستان مناسب که به خوبی نیز آماده شده است و با شخصیت  و سبک مخصوص او منطبق است.

۲) ابزارهای قصه گو، صدای موثر و شیوه بیان و ارائه

۳) تخیل شنوندگانش. قصه گو به هیچ وجه نباید روی شگردها حساب کند و به عوامل غیر عادی که می تواند بر قصه گویی او تاثیر بگذارد و آن را به یک نمایش مبدل سازد متوسل شود.

نویسنده از وجود این مسئله آگاه است و حتی خود شاهد به کار رفتن سبکی در قصه گویی بوده که سعی داشته است با توسل به وسایل کمکی و امکانات نامربوط، به قصه گویی چیزی بیافزاید. او استفاده کردن از تابلوهای ماهوت، تخته و گچ، عروسک، قصه گوی کلبس به لباسهای نمایشی، زنگهایی که به صدا درآمده و بوقهایی که درآن دمیده شده را شاهد بوده استریال حتی یک بار نیز جریان خزیدن مار زنده ای را بر بازوی قصه گویی دیده است که مشغول گفتن قصه ای درباره دلایل فش فش کردن مارها بوده است. نویسنده باید اعتراف کند که در این تجربه هرگز به درستی متوجه نشده است که چرا مارها فش فش می کنند زیرا او تنها نگران این بوده است که مبادا این نمونه جنبنده خود را از دست قصه گو رها سازد و به شنوندگانش حمله کند. نویسنده فکر نمی کند در این نگرانی تنها بوده باشد.

نویسنده ناچار از گفتن این واقعیت است که او هرگز قصه گویی را ندیده است که از وسایل غیر ضروری استفاده کرده باشد و توانسته باشد که یک برنامه قصه گویی موثر و واقعی به وجود بیاورد. هرگاه یکی از این وسایل بکار بردهه می شود به جای آنکهه عاملی سازنده باشد به عاملی مخرب بدل می شود. شنونده به طور طبیعی و در حقیقت چندین برابر آنچه باید در قصه درگیر شود اسیر این گون وسایل کمکی می شود و در نتیجه همه آن جنبه آفرینش دو جانبه یک قصه گویی خوب از دست می رود. قصه گو به تنهایی و با استفاده کردن از وسایل کمکی به خلق داستان می پردازد و شنونده امکان خود را برای شریک شدن در خلاقی قصه گو از دست می دهد و نقش او غیرفعال می شود. او به جای شنونده بودن به تماشاگر صرف تبدیل می شود.

نویسنده اغلب، وسوسه شده است که از قصه گویی که از یک چنین گول رنکهایی استفاده می کند بپرسد که دلیل به کار بردن این گونه وسایل و امتیازی که برای او به عنوان یک قصه گو دارد چیست؟ و این گونه وسایل نامربوط در هنر خلق کردن به او چه کمکی می کند؟ استفاده کردن از این گول زنکها و وسایل نامربوط در هنر خلاق قصه گویی با کمترین تاثیر مثبتی نداشته یا تاثیر آن بسیار اندک بوده است. حتی از نظری هم مخرب به شمار آمده است یا آنکه برای قصه گویی که فاقد قدرت به کار بردن ردش موثری در هنر قصه گویی است به صورت تکیه گاهی درآمده است.

استفاده کردن از این وسایل گول زنک اغلب اوقات قصه گویی به نمایش بدل می کند و ساعت قصه گویی به ساعت نمایش تبدیل می شود. این وسایل اغلب جذابف نافذ، جالب و شیرین است اما استفاده کردن از هیچ یک از آنها برای قصه گوی خوب ضروری نیست.

هنر قصه گویی همچنان به عنوان یکی از قدیمیترین شکلهای هنر بشر باقی می ماند و این شکل از هنر بخصوص برای کودکان ارزشمند است. بزرگسالانی که می خوتهند برای کودکان قصه بگویند باید با احترام و صداقت و مهارت در این راه سرمایه گذاری کنند و به این ترتیب به این هنر نزدیک شوند. در این صورت پاداشی که به دست خواهد آمد معمولا بیشتر از سرمایه گذاری خواهد بود.   

آماده کردن شرایط قصه گویی

قصه گویی در کلاس درس. وقتی که قصه گوو و گروهی شنونده برای آفریدن یک داستان گرد هم می آیند، برای اجرای موفقیت آمیز برنامه نیاز به موقعیت فیزیکی و روانی خاصی دارند که باید در نظر گرفته شود. محیط یک کلاس در صورتی برای قصه گویی محیطی مطلوب خواهد شد که قصه گو به چند عامل توجه داشته باشد.

زمان قصه گویی باید رها از هر گونه قید رسمی باشد، زمانی برای سهیم شدن در یک آفرینش دو جانبه و زیبا. چنین شرایط عاطفی که سبب به وجود آمدن این حالت در شنوندگان می شود باید به وسیله قصه گو به وجود آید. بسیاری از قصه گو ها، با بیانی ساده از عهده این کار برمی آیند. آنها معتقدند که زمان قصه گویی زمان خاصی برای شادی، رها بودن از قیود و لذت بردن از یک تجربه منحصر به فرد است.

قصه گو همچنین در سراسر برنامه قصه گویی، کودکان را برای چگونه گوش دادن راهنمایی می کند. در دنیای پر مشغله و شلوغ ما، بسیاری از کودکان راه درست گوش کردن را نمی‌دانند. آنها برای اینکه بتوانند از قصه‌ای هرآنچه دریافت کردنی است بدست بیاورند، نیاز به کمک دارند تا راه درست گوش کردن را بیاموزند. قصه گوهای الکترونیکی در تلوزیون، صفحه، رادیو و فیلم کمکی به بالا بردن مهارت گوش کردن نمی‌کند. در قصه گویی، کودکان به کاری مشترک با یک قصه گوی زنده و واقعی نیاز دارند. مسئولیت ضعف در مهارت گوش کردن را باید متوجه دستاورد فراگیر عصر ما یعنی رسانه های جمعی دانست. معمولا قصه گو می تواند به سادگی کودکان را درباره ی گوش دادن راهنمایی کند. قصه گو به گروه می گوید که زمان گوش کردن فرا رسیده است و آن زمانی است که سکوت اهمیت بسیار دارد. اگر قرار باشد تخیل به کار بیفتد و داستان جادوی خود را ظاهر کند باید خوب گوش داده شود.

قصه گو باید پیش از شروع کار، اطلاعاتی را درباره ی قصه در اختیار شنوندگان بگذارد. گاهی فقط اشاره ای مختصر درباره ی قصه و نویسنده و کتابی که داستان از آن انتخاب شده کافی است. زمانی دیگرممکن است قصه گو بخواهد نکاتی را در حد اظهار نظر شخصی درباره ی رابطه خودش با قصه و چگونگی یافتن آن و دلایل علاقه مند بودن به آن و ارتباط این قصه با جهان امروز و غیره را مطرح کند. اتفاق می افتد که قصه گو متوجه می شود که کودکان قصه ای را که او می خواهد بگوید می دانند و این مسئله به خصوص در مورد ادبیات قومی بیشتر صادق است.

اگر قصه ، یک قصه‌ی آشنا باشد، قصه گو می تواند به شنوندگان بگوید داستانی را که خواهند شنید شاید از داستانهای قدیمی و محبوب آنها باشد، به ر حال او نباید نام قصه را فاش کند اما باید به شنوندگان بگوید که وقتی که او به نقطه ای از داستان برسد آنها قصه را خواهند شناخت. باید به آنها بگویید که آنچه را از قصه می دانند تاپایان ابراز نکنند تا پس از آن بتوانند با پهلودستی خود مقایسه کنند و ببینند که دقیقا در کجای داستان با شنیدن کلمه کلید موفق شده اند نام داستان را تشخیص بدهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *